Hầu hết mọi người nghĩ rằng uống nước rất đơn giản: Khát thì uống, không khát thì thôi. Tuy nhiên, thận không đơn giản như vậy.
Khi không uống đủ nước, thận phải làm việc quá sức, dẫn đến nguy cơ sỏi thận, nhiễm trùng đường tiết niệu và thậm chí là bệnh thận mạn tính.
Những lầm tưởng phổ biến về việc uống nước
Bác sĩ Ajay Aggarwal, cố vấn Khoa Tiết niệu tại Bệnh viện RG (Ấn Độ), lưu ý rằng lời khuyên "hãy uống nước nhiều vào" thường thiếu chính xác. Thận chỉ hoạt động tốt nhất khi có mức chất lỏng phù hợp, theo tờ Times Of India.
Phụ nữ nên đặt mục tiêu khoảng 2,2 lít/ngày và nam giới là 3 lít/ngày, điều chỉnh theo mức độ đổ mồ hôi và khí hậu
Ảnh: AI
Sau đây là các lầm tưởng phổ biến có thể gây hại mà bạn không biết:
Càng nhiều nước càng giúp đào thải độc tố: Uống quá nhiều nước làm loãng natri trong máu, gây ra tình trạng hạ natri máu (natri < 135 mmol/L). Điều này có thể dẫn đến sưng não, lú lẫn, co giật hoặc hôn mê. Thận không thể xử lý lượng nước khổng lồ một cách nhanh chóng.
Đợi khát mới uống: Khi cảm giác khát xuất hiện, cơ thể đã mất nước nhẹ. Lúc này, nước tiểu bị cô đặc làm căng thẳng thận, tạo điều kiện cho sỏi và tinh thể hình thành.
Cà phê, trà hay nước trái cây có thể thay thế nước lọc: Đồ uống có caffeine hoặc đường có thể đẩy nước ra khỏi cơ thể nhanh hơn, khiến thận phải hoạt động quá sức để theo kịp.
Những rủi ro thực tế
Theo các báo cáo y khoa, cơ thể mất nước làm suy giảm nhận thức, tâm trạng và hiệu suất thể chất. Tình trạng thiếu nước mạn tính làm máu đặc lại, gây áp lực lên các bộ lọc của thận và làm hỏng chúng theo thời gian.
Ngược lại, tình trạng thừa dịch (uống nhiều hơn 3 - 4 lít trong thời gian ngắn) có thể gây phù não và co giật. Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy uống 10 lít nước một ngày gây đau đầu, lú lẫn và bất ổn tâm lý; tỷ lệ tử vong do nhiễm độc nước nghiêm trọng có thể lên tới 13%.
Cách uống nước thông minh
Hãy từ bỏ quy tắc cứng nhắc "8 ly nước mỗi ngày". Thay vào đó, nên thực hiện theo các hướng dẫn sau:
Lượng nước khuyến nghị: Phụ nữ nên đặt mục tiêu khoảng 2,2 lít/ngày và nam giới là 3 lít/ngày, điều chỉnh theo mức độ đổ mồ hôi và khí hậu.
Theo dõi màu nước tiểu: Đây là chỉ số quan trọng. Hãy giữ nước tiểu có màu vàng rơm nhạt. Nước tiểu sẫm màu nghĩa là cần thêm nước, nước tiểu trong vắt nghĩa là nên cắt giảm lại.
Mục tiêu đầu ra: Hãy uống lượng nước sao cho lượng nước tiểu thải ra đạt ít nhất 1,5 lít mỗi ngày.
Đối với những bệnh nhân thận, tiểu đường hoặc suy tim, nạp quá nhiều chất lỏng có thể làm tăng áp lực và khiến bệnh trở nặng hơn, theo Times Of India.
Nghiên cứu chấn động: Thuốc diệt nấm có thể tàn phá sức khỏe 20 thế hệ
Nghiên cứu dài hạn cho thấy phơi nhiễm thuốc diệt nấm có thể gây biến đổi di truyền, để lại hệ lụy sức khỏe kéo dài 20 thế hệ.
Việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, đặc biệt là các nhóm thuốc diệt nấm, vốn là một phần không thể thiếu trong canh tác lúa gạo, cây ăn trái và rau màu - Ảnh: AI
Công trình do giáo sư Michael Skinner (Đại học Bang Washington, Mỹ) dẫn đầu được xem là nghiên cứu dài nhất từ trước đến nay về di truyền biểu sinh (epigenetics). Kết quả cho thấy một sinh vật có thể mang bệnh không phải vì ADN bị đột biến, mà vì tổ tiên của chúng từng phơi nhiễm hóa chất độc hại.
Di truyền biểu sinh: "Dấu ấn hóa học" có thể ám 20 thế hệ
Khác với quan niệm truyền thống rằng chỉ thay đổi trong cấu trúc ADN mới có thể di truyền, di truyền biểu sinh chứng minh môi trường cũng có thể để lại "dấu ấn hóa học" lên ADN mà không làm thay đổi trình tự gene. Những dấu ấn này ảnh hưởng đến việc gene nào được bật hoặc tắt, và đặc biệt có thể truyền qua tế bào sinh sản từ đời này sang đời khác.
Trong thí nghiệm bắt đầu từ năm 2017, nhóm nghiên cứu cho thế hệ chuột đầu tiên tiếp xúc với Vinclozolin - một loại thuốc diệt nấm từng được sử dụng rộng rãi trong nông nghiệp. Sau đó, họ theo dõi liên tục 23 thế hệ chuột, tương đương khoảng 500 năm nếu quy đổi theo tuổi thọ con người.
Kết quả khiến giới khoa học sửng sốt. Ở thế hệ thứ 20, dù chưa từng tiếp xúc trực tiếp với hóa chất, chuột vẫn chịu hậu quả nặng nề. Tỉ lệ tử vong khi sinh tăng vọt, với 20-70% chuột mẹ chết trong quá trình chuyển dạ hoặc con chết lưu trong tử cung.
Đáng chú ý, nếu tổ tiên bên dòng cha từng phơi nhiễm độc chất, 100% chuột cái ở thế hệ thứ 20 đều xuất hiện bất thường buồng trứng. Bên cạnh đó là sự gia tăng hàng loạt bệnh mạn tính như béo phì, suy thận, rối loạn tinh hoàn và tuyến tiền liệt. Các vấn đề sức khỏe không những không giảm dần mà còn có xu hướng tích tụ nghiêm trọng hơn theo thời gian.
Nguy cơ âm thầm từ hóa chất nông nghiệp
Các nhà khoa học xác định sự rối loạn quá trình "methyl hóa" - tức bổ sung nhóm methyl vào ADN, chính là cơ chế trung tâm. Khi quá trình này bị phá vỡ, sự phát triển bình thường của các cơ quan cũng bị ảnh hưởng. Điều đáng lo là những thay đổi này có thể âm thầm tồn tại qua nhiều thế hệ trước khi biểu hiện thành bệnh lý rõ rệt.
Dù Vinclozolin đã bị cấm hoặc hạn chế tại nhiều quốc gia, nghiên cứu này được xem như hồi chuông cảnh báo về hàng nghìn hóa chất khác vẫn đang được sử dụng và thải ra môi trường mỗi ngày.
Ở người, bằng chứng về di truyền biểu sinh từng được ghi nhận qua các nghiên cứu về nạn đói: con cháu của những người từng trải qua thiếu đói có nguy cơ cao mắc bệnh tim mạch và tiểu đường. Tuy nhiên, việc liệu tác động có thể kéo dài hàng trăm năm như ở chuột hay không vẫn cần thêm thời gian xác minh.
Tại Việt Nam, một quốc gia nông nghiệp nhiệt đới với cường độ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật cao, cảnh báo này càng đáng suy ngẫm. Dù hoạt chất Vinclozolin đã bị siết chặt quản lý, nhiều loại thuốc diệt nấm khác có nguy cơ rối loạn nội tiết vẫn được dùng phổ biến.
Thói quen lạm dụng hóa chất, bỏ qua thời gian cách ly hoặc sử dụng các loại thuốc không rõ nguồn gốc đã và đang tạo ra những rủi ro tích tụ âm thầm. Sự gia tăng của các căn bệnh nan y, tình trạng vô sinh và các biến chứng thai sản ở người trẻ trong những năm gần đây có thể là một dấu hiệu cảnh báo sớm.
Chúng ta không chỉ đang đối mặt với ô nhiễm môi trường hiện tại, mà có thể đang vô tình đặt một "bản án sức khỏe" lên vai các thế hệ người Việt của hàng trăm năm sau.
Chúng ta đang sống trong một thế giới tràn ngập hóa chất. Nghiên cứu này nhắc nhở rằng những gì chúng ta thải ra không khí và nguồn nước ngày hôm nay có thể là bản án sức khỏe cho con cháu chúng ta 500 năm sau
Gia đình người có "tế bào bất tử" đạt thỏa thuận với công ty dược
Sau nhiều năm theo đuổi công lý, gia đình người phụ nữ có “tế bào bất tử” đã đạt thêm một thỏa thuận pháp lý quan trọng với tập đoàn dược phẩm lớn của Thụy Sĩ.
Gia đình của Henrietta Lacks vừa đạt được thỏa thuận dàn xếp với tập đoàn dược phẩm Novartis, khép lại một phần trong cuộc chiến pháp lý xoay quanh việc thương mại hóa dòng tế bào HeLa - "tế bào bất tử" nổi tiếng.
Thỏa thuận đã được hoàn tất tại tòa án liên bang ở bang Maryland, Mỹ. Tuy nhiên, các điều khoản tài chính cụ thể không được công bố.
Trong tuyên bố chung, hai bên cho biết họ “hài lòng vì đã tìm được cách giải quyết vụ việc do đại diện di sản của Henrietta Lacks đệ trình ngoài tòa án” đồng thời từ chối bình luận thêm.
Henrietta Lacks
Vụ kiện được nộp vào năm 2024, trong đó phía gia đình yêu cầu Novartis hoàn trả “toàn bộ lợi nhuận ròng thu được từ việc thương mại hóa dòng tế bào HeLa”. Đơn kiện mô tả đây là những “tế bào bị đánh cắp”.
Henrietta Lacks qua đời ở tuổi 31 vì một dạng ung thư cổ tử cung tiến triển nhanh. Trước khi bà mất vào năm 1951, các bác sĩ tại Johns Hopkins Hospital đã lấy mẫu tế bào từ khối u của bà và chuyển cho các nhà nghiên cứu mà không có sự đồng ý của bà hay gia đình.
Những tế bào này, sau đó được đặt tên là HeLa, trở thành một trong những công cụ quan trọng nhất của khoa học hiện đại. Nhờ khả năng phân chia gần như vô hạn trong phòng thí nghiệm, chúng đã góp phần vào nhiều bước đột phá y học, bao gồm phát triển vaccine bại liệt, lập bản đồ gen và cả vaccine COVID-19. Chính vì vậy, đây được coi như 'tế bào bất tử' .
Thỏa thuận với Novartis là lần dàn xếp thứ hai mà đại diện di sản của Lacks đạt được trong chiến dịch pháp lý đang tiếp diễn.
Trước đó, vào năm 2023, gia đình đã đạt được một thỏa thuận không tiết lộ giá trị với công ty công nghệ sinh học Thermo Fisher Scientific. Các luật sư lập luận rằng công ty này đã tiếp tục bán và sản xuất hàng loạt tế bào HeLa dù biết rõ rằng mô của Lacks bị lấy đi mà không có sự đồng thuận.
Luật sư đại diện cho gia đình, trong đó có luật sư dân quyền nổi tiếng Ben Crump, cho rằng Thermo Fisher đã cố ý thương mại hóa các tế bào này dù hoàn toàn nhận thức được hoàn cảnh ban đầu khi chúng được lấy từ Bệnh viện Johns Hopkins.
Hiện các vụ kiện nhằm vào Ultragenyx Pharmaceutical và Viatris vẫn đang được tiến hành. Đội ngũ luật sư của gia đình cho biết có thể sẽ tiếp tục có thêm hành động pháp lý trong thời gian tới.
Nguồn: CNN
Đại học Helsinki công bố phát hiện bất ngờ về mối liên hệ giữa lượng con cái và tuổi thọ phụ nữ
Việc sinh con quá nhiều hoặc không sinh con đều có thể ảnh hưởng đến quá trình lão hóa và nguy cơ tử vong.
Một nghiên cứu gần đây do nhóm các nhà khoa học từ Đại học Helsinki, Phần Lan thực hiện, cho thấy việc sinh nhiều con hơn mức trung bình hoặc không có con nào có liên quan đến tuổi thọ của một người. Kết quả vừa được công bố trên tạp chí danh tiếng Nature Communications.
Song, các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng, những phát hiện này không nên được coi là lời khuyên về sức khỏe cho từng cá nhân. Thay vào đó, đây là mối liên hệ ở cấp độ quần thể phù hợp với các lý thuyết gần đây về sinh học tiến hóa.
Ví dụ, thuyết về cơ thể dùng một lần cho rằng cuộc sống của chúng ta là sự cân bằng giữa sinh sản và sinh tồn – nếu dành nhiều nguồn lực hơn cho sinh sản, thì sẽ còn lại ít hơn cho sinh tồn.
Mối quan hệ giữa sinh sản và tuổi thọ
Các nhà khoa học tại Đại học Helsinki (Phần Lan) đã thực hiện khảo sát trên gần 15.000 phụ nữ là chị em sinh đôi nhằm loại bỏ các nhiễu loạn về di truyền, từ đó giải mã những "dấu ấn sinh học" mà quá trình làm mẹ để lại trên cơ thể.
Những người tham gia được chia thành 6 nhóm dựa trên thời điểm họ có con, và thêm một nhóm thứ bảy dành cho những người chưa từng có con - Ảnh: Hukkanen và cộng sự, Nat. Commun. , 2026
Trung tâm của những phát hiện này là thuyết "cơ thể dùng một lần" (disposable soma theory), một nguyên lý cốt lõi trong sinh học tiến hóa cho rằng mỗi cá thể đều có nguồn lực năng lượng hạn chế.
Khi một lượng lớn tài nguyên sinh học được người mẹ ưu tiên đầu tư cho việc mang thai, sinh nở và nuôi dưỡng hậu duệ, cơ thể sẽ buộc phải "cắt giảm ngân sách" dành các hoạt động khác.
"Từ góc độ sinh học tiến hóa, các sinh vật có nguồn lực hạn chế như thời gian và năng lượng. Khi một lượng lớn năng lượng được đầu tư vào sinh sản, năng lượng đó sẽ bị lấy đi từ các cơ chế duy trì và sửa chữa cơ thể, điều này có thể làm giảm tuổi thọ", nhà sinh vật học Mikaela Hukkanen từ Đại học Helsinki cho biết.
Qua việc phân tích sâu các chỉ số lão hóa sinh học của hơn 1.000 người tham gia, nhóm nghiên cứu đã xác lập được một biểu đồ hình chữ U về nguy cơ tử vong và tốc độ thoái hóa.
Dấu hiệu thấp nhất của quá trình lão hóa sinh học và nguy cơ tử vong được ghi nhận ở những phụ nữ sinh từ 2 - 3 con trong độ tuổi từ 24 - 38.
Giải thích nhóm phụ nữ không sinh con cũng ghi nhận các chỉ số sức khỏe kém hơn khi về già, các chuyên gia nhận định đây có thể là hệ quả của các bệnh lý nền ảnh hưởng song song đến cả khả năng sinh sản lẫn thể trạng chung, chứ không thuần túy do thiếu vắng quá trình sinh nở.
Điều đáng lưu ý là những lựa chọn trong giai đoạn sinh sản sẽ để lại "vết sẹo" sinh học có thể đo lường được từ rất lâu trước khi các dấu hiệu tuổi già thực sự lộ diện.
Theo nhà di truyền học Miina Ollikainen, tuổi sinh học, chỉ số đo lường mức độ suy yếu thực tế của tế bào, chính là thước đo chính xác hơn tuổi lịch trình trong việc dự báo nguy cơ tử vong.
Dù vậy, các nhà khoa học vẫn đưa ra lời khuyên thận trọng rằng đây là những quan sát ở cấp độ quần thể và không nên được coi là công thức cứng nhắc cho từng cá nhân.
Tuổi thọ của một người mẹ còn được nhào nặn bởi mạng lưới phức tạp của các yếu tố ngoại di truyền như chế độ dinh dưỡng, chỉ số BMI và đặc biệt là hệ thống hỗ trợ xã hội.
"Một người phụ nữ không nên cân nhắc thay đổi kế hoạch hoặc mong muốn của mình về việc sinh con dựa trên những phát hiện này," Ollikainen nói .
Do đó, thay vì thay đổi kế hoạch cá nhân, những dữ liệu này nên được các nhà hoạch định chính sách sử dụng để xây dựng các chiến lược y tế công cộng ưu tiên chăm sóc sức khỏe dài hạn cho phụ nữ, giúp họ cân bằng giữa thiên chức làm mẹ và mục tiêu sống thọ, sống khỏe.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét