Buổi sáng của Melitta Bentz

 

Buổi sáng của Melitta Bentz luôn bắt đầu bằng hương cà phê đang dần thức dậy trong căn bếp nhỏ. Thế nhưng vào đầu thế kỷ 20, vẻ đẹp của nghi thức ấy thường bị phá vỡ bởi một thực tế khiến bà chán nản: tách cà phê khi ấy đặc quánh, đắng gắt, lẫn đầy cặn. Người ta quen với việc nấu cà phê trực tiếp trong nước, dùng lưới kim loại để lọc, hoặc đun đi đun lại khiến hương vị cháy sém. Cuộc sống chấp nhận điều đó như điều tất yếu, nhưng Melitta – một người mẹ 35 tuổi yêu sự tinh tế của hương cà phê – lại không cam lòng.

Một buổi sáng, sau khi nhấp một ngụm khiến bà phải đặt tách xuống ngay lập tức, Melitta nhìn quanh căn bếp, cố tìm lối thoát khỏi sự đắng nghét ấy. Và rồi, ánh mắt bà dừng lại ở cuốn vở của con trai, nơi có những tờ giấy thấm dùng để làm khô mực. Những tờ giấy mỏng manh ấy bỗng hóa thành gợi ý đầy bất ngờ. Bà lấy một chiếc nồi nhỏ, dùng đinh đục vài lỗ dưới đáy, cắt giấy thấm thành hình tròn rồi đặt vào bên trong. Sau khi thêm cà phê và rót nước nóng, bà nhẫn nại chờ từng giọt đầu tiên rơi xuống. Khoảnh khắc bà nếm thử, cả thế giới như lùi lại để nhường chỗ cho sự ngạc nhiên: một tách cà phê trong trẻo, mượt mà, nhẹ nhàng mà sâu. Không cặn, không đắng, không vị cháy. Lần đầu tiên, cà phê trở về đúng chất của nó.

Khám phá ấy không dừng trong phạm vi căn bếp. Tháng 6 năm 1908, Melitta nộp đơn xin cấp bằng sáng chế tại Đức. Và ngay trong căn hộ nhỏ của mình, bà mở một xưởng sản xuất khiêm tốn: chồng làm sổ sách, hai con cắt từng tấm giấy lọc bằng kéo, còn bà mang sản phẩm ra chợ, mời mọi người nếm thử. Sự nghi ngại ban đầu nhanh chóng tan đi khi khách hàng nhận ra tách cà phê trong tay họ đã đổi khác. Họ nhìn Melitta bằng ánh mắt của người lần đầu nhận ra một điều giản dị mà trước đó chẳng ai nghĩ tới.

Từ căn bếp gia đình, những bộ lọc giấy ấy lan khắp nước Đức rồi sang châu Âu. Trong những năm chiến tranh và khủng hoảng, phát minh của Melitta vẫn được gìn giữ bởi nó đáp ứng một mong mỏi giản dị mà kiên định: được uống cà phê ngon hơn, sạch hơn, thuần khiết hơn. Cái đẹp của sáng tạo ấy nằm ở sự giản đơn của nó – một mảnh giấy giúp định hình lại hương vị buổi sáng của cả thế giới.

Melitta lãnh đạo công ty cho đến khi nghỉ hưu, truyền lại cho con cái như một lời nhắc về hành trình bắt đầu từ một tách cà phê không vừa ý. Khi bà mất năm 1950, thế giới đã có một thói quen mới: cà phê nhỏ giọt, mượt mà và trong suốt, không còn những lớp cặn hay vị đắng gắt. Hôm nay, tập đoàn Melitta vẫn thuộc gia đình bà, hiện diện ở hơn 50 quốc gia, tiếp tục sống cùng thói quen buổi sáng của hàng tỷ người.

Mỗi khi dòng nước nóng chảy qua lớp giấy trắng, thấm qua bột cà phê rồi nhỏ từng giọt vào tách, chút hương thơm thoát ra ấy chính là lời thì thầm của lịch sử. Một phát minh bắt đầu từ sự khó chịu rất đời thường đã trở thành món quà dành cho cả thế giới, nhắc ta rằng đôi khi, những cải tiến lớn nhất lại đến từ một trái tim muốn làm mọi thứ tốt đẹp hơn.

Pane e Vino - 3 Nguyễn Khắc Cần

Khi Vincent van Gogh qua đời vào năm 1890, ở tuổi 37, ông để lại sau lưng một cuộc đời thất bại, một căn phòng trống rỗng và những bức tranh chẳng ai muốn mua.
Sáu tháng sau, người em trai Theo – người duy nhất luôn tin tưởng và ủng hộ ông – cũng qua đời.

Mọi thứ dường như đã chấm dứt.
Chỉ còn lại một đứa trẻ, hàng trăm bức thư và một núi tranh chưa ai thèm đoái hoài.

Người tiếp nhận di sản ấy là Jo van Gogh-Bonger, góa phụ trẻ của Theo.
Cô mới 28 tuổi, vừa chịu tang chồng, lại phải nuôi con nhỏ.
Không ai yêu cầu cô chăm lo cho những bức tranh đó. Không ai nghĩ chúng có chút giá trị nào.
Nhưng Jo hiểu rằng, đằng sau những nét cọ đầy tuyệt vọng ấy, là một thiên tài mà thế giới vẫn chưa chịu lắng nghe.

Cô bắt đầu từ gốc rễ: những bức thư giữa hai anh em.
Cô dịch chúng, sắp xếp lại, rồi cho xuất bản.
Trong những trang thư ấy có linh hồn của Vincent — tầm nhìn, nỗi đau và thi vị trong tâm hồn ông.
Chính những bức thư đó đã thay đổi tất cả: chúng khiến người ta nhận ra rằng, đằng sau hình ảnh “người họa sĩ điên” là một con người biết yêu, biết suy nghĩ, biết kiếm tìm.

Rồi đến những bức tranh.
Jo tổ chức triển lãm, viết thư cho các nhà phê bình, chủ phòng tranh, viện bảo tàng.
Cô từ chối bán rẻ các tác phẩm, dù bản thân đang túng thiếu.
Cô chọn lọc cẩn thận từng bức nên bán cho ai, nên giữ lại gì, nên trưng bày ở đâu.
Chính cô là người tổ chức những triển lãm lớn đầu tiên ở Berlin, rồi Paris, rồi Hà Lan.
Từng bức tranh, từng bài phê bình — Jo dần dần xây dựng danh tiếng cho Van Gogh như chúng ta biết ngày nay.

Đó không phải là công việc của cảm xúc, mà là một chiến lược: kiên trì, tầm nhìn, và nhẫn nại.
Mỗi khi ai đó buộc tội cô thổi phồng giá trị của người anh chồng, cô không tranh cãi — cô chứng minh bằng hành động.

Khi Jo qua đời vào năm 1925, Van Gogh đã được công nhận là một trong những họa sĩ vĩ đại nhất thế kỷ.
Bảo tàng Van Gogh ở Amsterdam, được thành lập dựa trên bộ sưu tập của gia đình, phần lớn là nhờ công của cô.

Jo van Gogh-Bonger không vẽ một bức tranh nào.
Nhưng cô đã “sáng tạo” ra Vincent, theo nghĩa sâu sắc nhất: biến một người bị lãng quên thành biểu tượng bất tử của nghệ thuật và nhân tính.

Nếu không có cô, có lẽ Van Gogh chỉ là một cái tên trong chợ đồ cũ.
Nhờ có cô, ông đã trở nên bất tử.

Sưu tầm

Chỉ vì cô là phụ nữ...
‐----------------
​ Người Phụ Nữ Phát Hiện Ra Hiệu Ứng Nhà Kính... Trong Bếp Của Mình
​Năm 1856, một phụ nữ trong căn bếp của mình đã phát hiện ra hiệu ứng nhà kính đang làm Trái Đất của chúng ta nóng lên ngày nay, nhưng một người đàn ông lại nhận công lao, còn cô thì bị lãng quên suốt 154 năm.
​Eunice Newton Foote đứng trong nhà mình ở New York, với mấy cái ống thủy tinh, nhiệt kế, một cái bơm khí và một câu hỏi: Liệu các loại khí khác nhau có hấp thụ nhiệt từ ánh nắng mặt trời khác nhau không?
​Cô không hề được đào tạo khoa học chính quy. Không phòng thí nghiệm. Không có chức vụ ở trường đại học. Phụ nữ thời đó làm gì có được những thứ đó.
​Nhưng cô có sự tò mò, trí thông minh và những dụng cụ đơn giản trong nhà. Thế là, cô bắt tay vào làm thí nghiệm.
​Eunice đổ đầy các ống thủy tinh bằng các loại khí khác nhau – không khí thường, khí hydro, và khí carbon dioxide – rồi đặt chúng dưới ánh nắng mặt trời. Cô cẩn thận đo lường sự thay đổi nhiệt độ. Cô quan sát, ghi chép và phân tích.
​Và cô đã đưa ra một phát hiện phi thường.
​Khí carbon dioxide giữ nhiệt nhiều hơn hẳn so với các loại khí khác. Nó hấp thụ tia nắng mặt trời và giữ lại hơi ấm rất lâu sau khi các khí kia đã nguội. Cô viết trong bài báo của mình: "Một bầu khí quyển được tạo thành từ loại khí này sẽ mang lại cho Trái Đất của chúng ta một nhiệt độ cao."
​Đó là năm 1856. Cô vừa mô tả cái mà ngày nay chúng ta gọi là hiệu ứng nhà kính — cơ chế cơ bản của biến đổi khí hậu.
​Bài báo của cô, có tựa đề "Circumstances Affecting the Heat of the Sun's Rays" (Các Yếu tố Ảnh hưởng đến Nhiệt độ của Tia Nắng Mặt Trời), mang tính cách mạng. Lẽ ra nó phải giúp cô trở nên nổi tiếng.
​Thay vào đó, cô thậm chí còn không được phép tự mình trình bày.
​Vào tháng 8 năm 1856, những phát hiện của cô được một người đàn ông—Giáo sư Joseph Henry—đọc to tại hội nghị của Hiệp hội Phát triển Khoa học Mỹ, bởi vì phụ nữ bị cấm phát biểu tại các cuộc họp khoa học.
​Không có sự hoan nghênh nhiệt liệt. Không có tít lớn trên báo. Không có lễ kỷ niệm cho khám phá sâu sắc này.
​Chỉ là một sự công nhận lịch sự, rồi sau đó là sự im lặng.
​Bài báo của cô được xuất bản trên một tạp chí khoa học rồi... bị lãng quên. Bị chôn vùi. Bị xóa sổ bởi sự thờ ơ và sự loại trừ có hệ thống đối với phụ nữ trong khoa học.
​Ba năm sau, vào năm 1859, nhà vật lý người Ireland John Tyndall bắt đầu thực hiện các thí nghiệm tương tự với thiết bị tinh vi hơn. Công trình của ông, chi tiết và đầy đủ hơn, đã được công nhận rộng rãi, vì ông là một người đàn ông trong giới khoa học châu Âu.
​Tyndall được biết đến là "cha đẻ của khoa học khí hậu". Tên ông có trong sách giáo khoa. Tên của Foote thì biến mất hoàn toàn.
​Cô qua đời năm 1888, mà không hề biết rằng lịch sử cuối cùng sẽ khôi phục lại danh dự cho cô... nhưng phải sau 122 năm nữa.
​Năm 2010, một nhà địa chất đã về hưu, Raymond Sorenson, đang nghiên cứu các bài báo khoa học lịch sử thì tình cờ đọc được công trình của Eunice Foote. Ông bị sốc. Sao không ai nhận ra điều này? Sao cô ấy bị lãng quên hoàn toàn?
​Ông đã đưa những phát hiện của cô ra ánh sáng. Các nhà khoa học và sử gia bắt đầu xem xét công trình của cô. Sự công nhận mà cô xứng đáng có được — thứ mà cô đã giành được 154 năm trước — cuối cùng đã đến.
​Ngày nay, Eunice Newton Foote được công nhận là người tiên phong trong khoa học khí hậu. Tên cô xuất hiện trong các cuộc thảo luận về việc khám phá ra hiệu ứng nhà kính. Năm 2019, Hiệp hội Địa vật lý Mỹ đã thành lập Huy chương Eunice Newton Foote để tôn vinh các tài năng mới nổi trong khoa học Trái Đất và vũ trụ.
​Nhưng điều ám ảnh tôi trong câu chuyện của cô ấy là: cô ấy đã nhìn thấy trước tương lai.
​Năm 1856, Eunice Foote quan sát các ống thủy tinh chứa carbon dioxide và hiểu rằng một bầu khí quyển giàu khí này sẽ làm Trái Đất nóng lên. Cô đã hiểu cơ chế. Cô đã ghi lại nó. Cô đã cố gắng cảnh báo thế giới.
​Và thế giới đã làm ngơ cô.
​Không phải vì khoa học của cô sai — nó không sai. Không phải vì phương pháp của cô có lỗ hổng — chúng rất chắc chắn. Mà chỉ vì cô là một phụ nữ, và tiếng nói của phụ nữ trong khoa học bị coi là không quan trọng.
​Hôm nay, vào năm 2025, khi hành tinh nóng lên và biến đổi khí hậu thống trị mọi mối quan tâm toàn cầu, chúng ta đang sống trong tương lai mà Eunice Foote đã dự đoán với độ chính xác đáng kinh ngạc cách đây 169 năm.
​Cô đã cố gắng cảnh báo chúng ta. Nhưng thế giới đã không sẵn sàng lắng nghe một phụ nữ nói về khoa học.
​Câu chuyện của Eunice Foote không chỉ là về một khám phá bị lãng quên. Nó còn là câu chuyện về biết bao khối óc xuất chúng đã bị phớt lờ, bao nhiêu kiến thức đã bị mất đi, và bao nhiêu lời cảnh báo đã bị từ chối — chỉ vì người đưa ra nó là ai.
​Cô ấy đã đúng. Cô ấy là người đầu tiên. Và cô ấy đã bị buộc phải im lặng.
​Nhưng sự thật của cô đã trường tồn. Và bây giờ, cuối cùng, chúng ta đang lắng nghe.
​Bạn có muốn tôi tìm kiếm thêm thông tin thú vị về các nhà khoa học nữ bị lãng quên khác không?

Sưu tầm

Năm 1977, Apple cần một logo mới để thay thế thiết kế ban đầu của đồng sáng lập Ronald Wayne, hình Isaac Newton ngồi dưới gốc cây táo với một câu thơ bao quanh, quá rườm rà và khó ứng dụng. Khi chuẩn bị ra mắt Apple II, chiếc máy tính cá nhân đầu tiên có màn hình màu, Steve Jobs muốn một biểu tượng hiện đại, thân thiện và thể hiện tinh thần đổi mới của công ty.

Rob Janoff, lúc đó là giám đốc nghệ thuật trẻ tại Regis McKenna, được giao nhiệm vụ với chỉ đạo ngắn gọn nổi tiếng từ Jobs: “Đừng làm nó dễ thương.”

Dù được vẽ hoàn toàn bằng tay, các phác thảo của Janoff dần được tinh chỉnh thành một hình dạng mang tính hình học chính xác. Đến năm 1990, Landor Associates tiếp tục tối giản và chuẩn hóa tỷ lệ logo bằng hệ thống đo đạc tỉ mỉ, giúp hình quả táo trở nên nhất quán hơn trên mọi nền tảng.

Chính sự tối giản này đảm bảo logo luôn rõ ràng và dễ nhận diện, dù chỉ xuất hiện ở kích thước rất nhỏ như trên nhãn sản phẩm hay biểu tượng phần mềm.

Nguồn: Logo Decks :