Không chỉ là loại rau dân dã xuất hiện trong mọi khu chợ, rau bí còn chứa nhiều dưỡng chất quý, mang lại những lợi ích cho sức khỏe mà không phải ai cũng biết.
Ít ai biết rau bí có nhiều công dụng tốt cho sức khỏe đến vậy
Nhiều người chỉ xem rau bí là món ăn dân dã, giá rẻ, nhưng ít ai biết đây là loại rau giàu dưỡng chất, mang lại nhiều lợi ích cho tim mạch, hệ tiêu hóa và sức khỏe tổng thể nếu được sử dụng hợp lý.
Theo TS Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Tiết chế Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an) chia sẻ với VTC News rau bí chứa tới khoảng 90% là nước nhưng vẫn cung cấp nhiều vitamin, khoáng chất và chất xơ cần thiết cho cơ thể.
Ảnh minh họa
Trong thành phần của rau bí, chất xơ giúp hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả, hỗ trợ ngăn ngừa táo bón và duy trì đường ruột khỏe mạnh. Hàm lượng vitamin A góp phần bảo vệ thị lực, nuôi dưỡng làn da và tăng cường hệ miễn dịch. Trong khi đó, vitamin C cùng các hợp chất chống oxy hóa giúp nâng cao sức đề kháng và giảm tình trạng viêm nhẹ trong cơ thể.
Đặc biệt, rau bí còn cung cấp folate (vitamin B9) – dưỡng chất đóng vai trò quan trọng trong quá trình tạo máu và rất cần thiết đối với phụ nữ mang thai.
Không chỉ vậy, các khoáng chất như kali, canxi và sắt có trong rau bí còn hỗ trợ duy trì huyết áp ổn định, bảo vệ sức khỏe tim mạch, đồng thời góp phần tăng cường hệ xương và phòng ngừa thiếu máu.
Phù hợp với người muốn kiểm soát cân nặng
TS. Lê Thị Hương Giang cho biết, rau bí có hàm lượng calo thấp nhưng tạo cảm giác no khá lâu, vì vậy là lựa chọn phù hợp cho những người đang kiểm soát cân nặng hoặc xây dựng chế độ ăn lành mạnh.
Đối với người trưởng thành khỏe mạnh, lượng rau bí khuyến nghị là khoảng 2–3 bữa mỗi tuần, mỗi bữa từ 100–150g rau tươi. Những người cần tăng cường chất xơ có thể sử dụng khoảng 150–200g mỗi bữa, tuy nhiên không nên ăn quá nhiều trong cùng một thời điểm. Người mắc bệnh tiểu đường cũng có thể bổ sung rau bí thường xuyên trong thực đơn hằng tuần.
Ảnh minh họa
Những trường hợp cần lưu ý khi ăn rau bí
Mặc dù mang lại nhiều lợi ích, TS Giang nhấn mạnh rau bí không phải là thực phẩm có tác dụng "giải độc" và không thể thay thế chức năng của gan hay thận.
Việc ăn quá nhiều rau bí có thể gây đầy hơi, khó tiêu, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm. Vì vậy, người lớn tuổi nên chế biến rau chín mềm để cơ thể dễ hấp thu hơn.
Ngoài ra, người mắc bệnh thận cần hạn chế ăn rau bí trong thời gian dài do loại rau này chứa lượng kali tương đối cao. Những người đang bị tiêu chảy cũng nên tạm thời tránh sử dụng cho đến khi hệ tiêu hóa ổn định.
Cách ăn rau bí để phát huy tối đa lợi ích
Để đảm bảo an toàn và giữ được giá trị dinh dưỡng, người tiêu dùng nên lựa chọn rau bí có nguồn gốc rõ ràng, rửa sạch và sơ chế kỹ trước khi chế biến nhằm hạn chế dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo, rau bí chỉ nên là một phần trong chế độ ăn cân bằng và đa dạng. Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi người nên tiêu thụ ít nhất 400g rau và trái cây mỗi ngày để bổ sung đầy đủ chất xơ, vitamin và khoáng chất, góp phần giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính và nâng cao sức khỏe lâu dài.
Gợi ý 4 món ngon lạ miệng từ rau bí, dễ làm mà đưa cơm
Rau bí không chỉ ngon khi luộc hay xào tỏi mà còn có thể kết hợp với nhiều nguyên liệu để tạo nên những món ăn hấp dẫn, giàu dinh dưỡng. Nếu muốn đổi vị cho bữa cơm gia đình, bạn có thể tham khảo 4 công thức dưới đây.
Ảnh minh họa
1. Rau bí xào tôm ngọt thanh, giòn ngon
Nguyên liệu
300g rau bí
200g tôm tươi
2-3 tép tỏi
1 củ hành khô
Dầu ăn
Hạt nêm, mì chính (tùy chọn)
Cách chế biến
Rau bí nhặt sạch, rửa kỹ rồi vò nhẹ để rau mềm nhưng vẫn giữ được độ giòn sau khi xào.
Tôm rửa sạch, bóc vỏ, bỏ chỉ lưng rồi ướp với một ít hạt nêm khoảng 10 phút.
Phi thơm hành khô, cho tôm vào xào trên lửa lớn đến khi vừa chín thì trút ra đĩa.
Tiếp tục phi thơm tỏi, cho rau bí vào đảo nhanh tay, nêm gia vị vừa ăn. Khi rau chín tới, cho tôm trở lại chảo, đảo đều khoảng 2 phút rồi tắt bếp.
Thành phẩm: Rau xanh giòn, tôm săn chắc, vị ngọt tự nhiên hòa quyện cùng mùi thơm của tỏi rất hấp dẫn.
2. Rau bí xào thịt bò mềm ngọt, đậm đà
Nguyên liệu
300g rau bí
200g thịt bò
3 tép tỏi
Xì dầu
Tương ớt
Dầu ăn
Cách chế biến
Thịt bò thái mỏng, ướp với một ít xì dầu khoảng 15 phút.
Làm nóng chảo, phi thơm tỏi rồi cho thịt bò vào xào nhanh trên lửa lớn. Khi thịt vừa tái, cho rau bí vào đảo đều.
Xào đến khi rau vừa chín tới thì thêm một ít tương ớt để tăng hương vị rồi tắt bếp.
Lưu ý: Không nên xào quá lâu vì rau sẽ ra nước, mất độ giòn còn thịt bò dễ bị dai.
3. Canh rau bí nấu hến thanh mát cho ngày hè
Nguyên liệu
1 bó rau bí
1kg hến (có thể thay bằng ngao hoặc don biển)
1 mẩu gừng
2-3 tép tỏi
1 củ hành khô
Thì là
Nước mắm, hạt nêm và gia vị
Cách chế biến
Ngâm hến với nước có vài lát ớt để nhả sạch cát rồi rửa kỹ. Luộc hến đến khi mở miệng, tách lấy phần thịt và giữ lại nước luộc, gạn bỏ cặn.
Phi thơm hành, tỏi và gừng, cho thịt hến vào xào cùng một ít nước mắm đến khi dậy mùi.
Ở chảo khác, xào sơ rau bí với chút gia vị rồi chuyển sang nồi. Thêm thịt hến và nước luộc đã gạn trong, đun sôi khoảng 2-3 phút. Cuối cùng cho thì là vào, nêm nếm vừa ăn rồi tắt bếp.
Thành phẩm: Nước canh ngọt thanh tự nhiên từ hến, rau bí mềm xanh, rất thích hợp cho những ngày nắng nóng.
4. Rau bí xào thịt ba chỉ béo thơm, đậm vị
Nguyên liệu
200g rau bí
150g thịt ba chỉ
3 tép tỏi
1 thìa dầu ăn
1 thìa cà phê nước mắm
1 thìa cà phê hạt nêm
1 thìa cà phê đường
Cách chế biến
Thịt ba chỉ thái mỏng, ướp với nước mắm, hạt nêm, đường và một ít dầu ăn khoảng 10 phút.
Rau bí nhặt sạch, chần nhanh qua nước sôi rồi để ráo.
Phi thơm tỏi, cho thịt ba chỉ vào xào trên lửa lớn đến khi thịt săn và xém cạnh. Tiếp tục cho rau bí vào đảo đều, nêm nếm vừa ăn rồi cho thêm một ít tỏi đập dập trước khi tắt bếp.
Thành phẩm: Thịt ba chỉ béo ngậy kết hợp với rau bí giòn ngọt tạo nên món ăn dân dã nhưng rất đưa cơm.
Trúc Chi Tổng Hợp
Muốn hai quả thận khỏe mạnh, nhất định từ bỏ 3 thói quen này
Việc bảo vệ hai quả thận khỏe mạnh thực chất không cần đến các phương pháp detox tốn kém, mà bắt nguồn từ chính những thói quen lành mạnh mỗi ngày.
Bệnh thận hoàn toàn có thể phòng tránh nếu người trẻ sớm từ bỏ những thói quen xấu đang âm thầm hủy hoại thận mỗi ngày. Ảnh: Magnific.
Thận là một trong những cơ quan làm việc vất vả nhất trong cơ thể. Mỗi ngày, thận lọc khoảng 180-200 lít máu, loại bỏ chất thải, duy trì cân bằng muối và khoáng chất, hỗ trợ kiểm soát huyết áp và thậm chí tham gia sản xuất hồng cầu. Dù đảm nhận khối lượng công việc khổng lồ như vậy, thận lại hiếm khi "lên tiếng".
Khác với nhiều cơ quan khác, thận có thể mất đi một phần đáng kể chức năng trước khi triệu chứng rõ ràng xuất hiện. Đây là lý do bệnh thận mạn tính thường được gọi là "kẻ giết người thầm lặng". Đến khi mệt mỏi, phù nề hay thay đổi trong tiểu tiện trở nên rõ ràng, tổn thương có thể đã xảy ra từ lâu.
Theo Viện Quốc gia về Bệnh tiểu đường, Tiêu hóa và Thận (NIDDK), bệnh thận mạn tính ảnh hưởng đến hàng triệu người trên thế giới, trong đó nhiều người không biết mình mắc bệnh vì giai đoạn đầu hầu như không có triệu chứng.
Điều đáng chú ý là tổn thương thận không phải lúc nào cũng do bệnh hiếm gặp gây ra. Phần lớn trường hợp bắt nguồn từ những quyết định nhỏ được lặp đi lặp lại mỗi ngày. Do đó, muốn hai quả thận khỏe mạnh, cần đặc biệt lưu ý những thói quen này.
Lạm dụng thuốc giảm đau
Nhiều người có thói quen tự ý uống thuốc giảm đau mỗi khi bị đau đầu, đau mỏi cơ thể hoặc chấn thương thể thao. Nếu được sử dụng đúng cách và có sự hướng dẫn của bác sĩ, các loại thuốc này hoàn toàn an toàn. Tuy nhiên, vấn đề sẽ trở nên nghiêm trọng khi người dân lạm dụng thuốc giảm đau không kê đơn thường xuyên hoặc trong thời gian dài mà không tham khảo ý kiến chuyên môn.
TS.BS Suman Sethi, Giám đốc và Trưởng khoa Thận học, Bệnh viện RG, Ludhiana (Ấn Độ), cho biết: "Nhiều người nghĩ bệnh thận chỉ xảy ra khi về già, nhưng thực tế các thói quen hàng ngày có thể lặng lẽ làm hỏng thận từ rất sớm, trước khi bất kỳ triệu chứng nào xuất hiện. Một trong những sai lầm phổ biến nhất là dùng thuốc giảm đau không kê đơn quá thường xuyên, nhất là khi không có chỉ định y tế, vì dùng kéo dài có thể làm suy giảm dần chức năng thận".
Các thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) khi dùng quá mức hoặc không có kiểm soát có thể làm giảm lưu lượng máu đến thận và tăng nguy cơ tổn thương thận, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người đã có bệnh thận từ trước.
Nhiều loại thuốc có thể gây tổn thương thận nếu sử dụng bừa bãi, không theo dõi cẩn thận. Ảnh: Magnific.
Chủ quan bệnh tiểu đường, tăng huyết áp
Huyết áp cao và tiểu đường hiếm khi gây đau đớn ở giai đoạn khởi phát. Và đó chính là lý do khiến chúng trở nên cực kỳ nguy hiểm.
Theo thời gian, lượng đường trong máu liên tục ở mức cao sẽ phá hủy các mạch máu nhỏ bên trong thận. Tương tự, huyết áp không được kiểm soát tốt sẽ tạo áp lực đè nặng lên các bộ lọc tinh vi này, khiến thận khó hoạt động hiệu quả.
Bác sĩ Sethi giải thích thêm: "Việc thờ ơ với các tình trạng bệnh lý như tiểu đường và cao huyết áp là một rủi ro lớn khác, bởi đây vẫn là những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến bệnh suy thận mạn".
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) cũng nhấn mạnh tiểu đường và tăng huyết áp chính là hai "thủ phạm" hàng đầu gây ra bệnh suy thận mạn tính.
Thực tế này làm nổi bật một sự thật quan trọng: Bảo vệ sức khỏe của thận phải bắt đầu từ việc kiểm soát tốt các bệnh lý nền khác. Việc thường xuyên theo dõi đường huyết, huyết áp và khám sức khỏe định kỳ có thể giúp phát hiện sớm các bất thường trước khi những tổn thương không thể đảo ngược kịp hình thành.
Thực phẩm chế biến sẵn được ưa chuộng nhưng lại có chứa nhiều muối, gây áp lực lớn lên thận nếu ăn thường xuyên. Ảnh: Magnific.
Thường xuyên ăn thực phẩm chế biến sẵn, nhiều muối
Tổn thương thận thường không xảy ra sau một bữa ăn không lành mạnh mà tích lũy dần qua nhiều năm.
Chế độ ăn nhiều thực phẩm siêu chế biến thường chứa lượng natri, chất béo không lành mạnh và phụ gia vượt mức. Ăn quá nhiều muối khiến cơ thể giữ nước, làm tăng huyết áp và tạo thêm gánh nặng cho thận.
Bác sĩ Sethi cho biết thêm: "Chế độ ăn nhiều muối và thực phẩm siêu chế biến, uống không đủ nước, hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia và lối sống ít vận động đều tạo ra áp lực không cần thiết cho thận theo thời gian".
Về việc uống nước, cần lưu ý rằng không có công thức "8 ly mỗi ngày" áp dụng cho tất cả. Nhu cầu nước thay đổi tùy theo độ tuổi, khí hậu, mức độ vận động và tình trạng sức khỏe. Người mắc một số bệnh thận hoặc tim thậm chí cần hạn chế lượng nước nạp vào, vì vậy tư vấn ý kiến bác sĩ là điều cần thiết.
Ngoài ra, hút thuốc và uống rượu bia quá mức cũng làm trầm trọng thêm gánh nặng cho thận bằng cách cản trở quá trình tuần hoàn máu, làm tăng huyết áp và kích hoạt các yếu tố nguy cơ khác liên quan đến bệnh thận.
Tử Vân
6 nhóm người tuyệt đối nói 'không' với lòng lợn kẻo rước họa vào thân
Lòng lợn là món khoái khẩu của nhiều người nhưng có thể trở thành gánh nặng cho sức khỏe nếu ăn sai cách hoặc thuộc nhóm cần hạn chế sử dụng.
Lòng lợn là món ăn quen thuộc trên mâm cơm và bàn nhậu của nhiều gia đình. Dù chứa nhiều protein, chất béo, vitamin và khoáng chất, thực phẩm này cũng tiềm ẩn không ít nguy cơ nếu nguồn gốc không đảm bảo hoặc chế biến không đúng cách.
Theo bác sĩ Lê Văn Thiệu, Khoa Nhiễm khuẩn tổng hợp, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương, nội tạng lợn có thể tích tụ các chất độc hại từ môi trường và thức ăn trong quá trình chăn nuôi. Nếu khâu giết mổ, bảo quản hoặc chế biến không bảo đảm vệ sinh, nguy cơ nhiễm vi khuẩn và ký sinh trùng sẽ tăng lên đáng kể.
Trong các phần của lòng lợn, ruột non vẫn còn chứa thức ăn chưa được tiêu hóa hết nên có thể tồn tại nhiều vi khuẩn và tạp chất. Trong khi đó, ruột già là nơi chứa chất thải và cặn bã của cơ thể lợn nên nguy cơ nhiễm khuẩn còn cao hơn.
Dù lựa chọn phần nào, yếu tố quan trọng nhất vẫn là an toàn thực phẩm. Người tiêu dùng nên mua lòng lợn tại cơ sở uy tín, làm sạch kỹ trước khi chế biến, nấu chín hoàn toàn và bảo quản đúng nhiệt độ nếu chưa sử dụng ngay.
Lòng lợn là món ăn quen thuộc trên mâm cơm và bàn nhậu của nhiều gia đình. (Ảnh minh họa)
6 nhóm người nên hạn chế hoặc tránh ăn lòng lợn
Người mắc bệnh gout
Lòng lợn chứa nhiều purin. Khi đi vào cơ thể, chất này làm tăng nồng độ axit uric trong máu, dễ khởi phát các cơn đau gout cấp. Việc ăn thường xuyên còn có thể khiến tinh thể urat lắng đọng tại khớp, làm bệnh tiến triển nặng hơn, đồng thời tăng nguy cơ suy thận và sỏi tiết niệu.
Người mắc bệnh tim mạch hoặc mỡ máu cao
Hàm lượng cholesterol trong lòng lợn khá lớn. Ăn nhiều có thể khiến mỡ máu tăng, làm gia tăng nguy cơ xơ vữa động mạch và các biến cố tim mạch. Người bị tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc rối loạn mỡ máu nên hạn chế món ăn này.
Người có hệ tiêu hóa yếu
Lượng chất béo cao khiến lòng lợn trở thành thực phẩm khó tiêu. Với người bị viêm đại tràng, rối loạn tiêu hóa hoặc thường xuyên đầy bụng, tiêu chảy, món ăn này có thể khiến các triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn.
Người thừa cân, béo phì
Lòng lợn cung cấp nhiều năng lượng và cholesterol. Nếu ăn thường xuyên, việc kiểm soát cân nặng sẽ khó khăn hơn, đồng thời làm tăng nguy cơ mắc các bệnh chuyển hóa.
Người bị viêm gan, xơ gan
Khi chức năng gan suy giảm, khả năng chuyển hóa và đào thải độc tố cũng kém đi. Việc ăn nhiều nội tạng động vật có thể làm tăng gánh nặng cho gan và ảnh hưởng đến quá trình điều trị.
Phụ nữ mang thai
Phụ nữ mang thai cần đặc biệt thận trọng với nội tạng động vật, nhất là khi không rõ nguồn gốc. Lòng lợn chế biến không bảo đảm vệ sinh hoặc chưa nấu chín có thể chứa vi khuẩn, virus, ký sinh trùng, trong đó có liên cầu khuẩn Streptococcus suis. Đây là tác nhân nguy hiểm, có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của cả mẹ và thai nhi.
Ăn lòng lợn thế nào để giảm nguy cơ?
Với người khỏe mạnh, lòng lợn không phải thực phẩm cần loại bỏ hoàn toàn nhưng chỉ nên ăn với lượng vừa phải. Điều quan trọng là lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, sơ chế sạch, nấu chín kỹ và tuyệt đối không ăn lòng tái hoặc lòng chưa được làm sạch.
Một món ăn ngon chỉ thực sự an toàn khi được sử dụng đúng cách. Trước khi thưởng thức lòng lợn, mỗi người nên cân nhắc tình trạng sức khỏe của bản thân để tránh những rủi ro không đáng có.
Như Loan
