SKĐS - Tuổi tác không chỉ làm thay đổi thể lực mà còn ảnh hưởng đáng kể đến khả năng hấp thụ và chuyển hóa dinh dưỡng của cơ thể. Trong đó, vitamin D và vitamin B12 là hai vi chất cần đặc biệt lưu ý ở người lớn tuổi...
Nhiều người cao tuổi đang thiếu vitamin D và vitamin B12 mà không nhận ra. Tình trạng này có thể làm tăng nguy cơ đau xương khớp, suy giảm trí nhớ, mệt mỏi và nhiều bệnh mạn tính nếu không được phát hiện sớm.
Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Nutrients đã phân tích 1.000 mẫu máu của người từ 65 đến 93 tuổi nhằm đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình lão hóa khỏe mạnh. Kết quả cho thấy hơn một nửa số người tham gia không đạt đủ mức vitamin D cần thiết, trong khi khoảng 25% bị thiếu vitamin B12.
Nhiều nghiên cứu gần đây tiếp tục cho thấy đây không phải là tình trạng hiếm gặp. Các chuyên gia cho rằng khi tuổi càng cao, cơ thể càng khó hấp thụ, dự trữ và sử dụng hiệu quả một số vitamin quan trọng. Nếu chế độ ăn uống không được điều chỉnh phù hợp, nguy cơ thiếu hụt sẽ tăng lên đáng kể.
1. Vitamin D: Thiếu hụt phổ biến nhưng dễ bị bỏ qua
Vitamin D đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe xương, cơ bắp, miễn dịch và chức năng thần kinh. Tuy nhiên, nhiều người cao tuổi đang có nồng độ vitamin D thấp mà không biết. Thiếu vitamin D có liên quan đến nguy cơ cao mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường, ung thư và các rối loạn thần kinh.
Nguồn vitamin D tự nhiên chủ yếu được tạo ra khi da tiếp xúc với ánh nắng mặt trời. Phần lớn mọi người cần khoảng 5-10 phút tiếp xúc ánh nắng để cơ thể tổng hợp đủ vitamin D. Tuy nhiên, ở khu vực có mùa đông lạnh hoặc ít nắng, thời gian này có thể kéo dài hơn. Tuy nhiên, khả năng tạo vitamin D ở người lớn tuổi giảm dần theo thời gian. Làn da của người cao tuổi không còn chuyển hóa vitamin D hiệu quả như trước. Đây là một trong những lý do khiến thiếu hụt vitamin D trở nên phổ biến ở nhóm tuổi này.
Ngoài ánh nắng, vitamin D còn có trong một số thực phẩm như:
- Cá béo (cá hồi, cá thu, cá mòi).
- Lòng đỏ trứng.
- Sữa và ngũ cốc tăng cường vitamin D.
- Một số loại nước ép trái cây bổ sung vitamin...
Thực tế chế độ ăn thường khó đáp ứng hoàn toàn nhu cầu vitamin D ở người lớn tuổi, đặc biệt với người ít ra ngoài hoặc ăn uống kém.
Thiếu vitamin D có liên quan đến nguy cơ cao mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường, ung thư và các rối loạn thần kinh.
2. Thiếu vitamin B12 có thể ảnh hưởng thần kinh và trí nhớ
Vitamin B12 tham gia vào quá trình tạo máu, duy trì chức năng thần kinh và hỗ trợ hoạt động não bộ. Thiếu hụt vitamin này ở người cao tuổi có thể gây ra nhiều triệu chứng âm thầm nhưng kéo dài.
Một nghiên cứu năm 2025 đăng trên tạp chí Brain Disorders cho thấy thiếu vitamin B12 vẫn là vấn đề phổ biến ở người lớn tuổi và có liên quan đến suy giảm nhận thức cũng như các rối loạn thần kinh. Theo các chuyên gia, nguyên nhân quan trọng là dạ dày của người lớn tuổi tiết ít axit hơn. Trong khi đó, axit dạ dày lại cần thiết để hấp thụ vitamin B12 từ thực phẩm. Đây là lý do nhiều người dù ăn uống tương đối đầy đủ vẫn có thể bị thiếu vitamin B12.
Các thực phẩm giàu vitamin B12 bao gồm: Cá hồi, gan động vật, nghêu, sò, sữa và các sản phẩm từ sữa, thịt đỏ, trứng… Người ăn uống kém, người có bệnh dạ dày hoặc sử dụng thuốc giảm axit kéo dài có nguy cơ thiếu vitamin B12 cao hơn.
3. Dấu hiệu cảnh báo không nên bỏ qua
Thiếu vitamin D và B12 thường diễn ra âm thầm trong thời gian dài. Nhiều triệu chứng dễ bị nhầm với biểu hiện "lão hóa bình thường", khiến người bệnh không đi kiểm tra sớm.
Nồng độ vitamin D thấp có thể liên quan đến: Đau nhức xương khớp, yếu cơ, mệt mỏi, tăng nguy cơ té ngã, tâm trạng buồn chán hoặc trầm cảm…
Trong khi đó, thiếu vitamin B12 có thể gây: Mệt mỏi kéo dài, suy nhược, táo bón, chán ăn, sụt cân, thiếu máu, tê bì hoặc ngứa ran tay chân, rối loạn trí nhớ, đi lại không vững…
Do đó, người cao tuổi không nên chủ quan nếu xuất hiện các dấu hiệu thay đổi trí nhớ, tâm trạng hoặc cảm giác bất thường ở tay chân.
Vitamin B12 tham gia vào quá trình tạo máu, duy trì chức năng thần kinh và hỗ trợ hoạt động não bộ.
4. Khi nào cần đi khám?
Nên cân nhắc kiểm tra vitamin D hoặc vitamin B12 khi người bệnh có những thay đổi rõ rệt về sức khỏe. Người lớn tuổi nên trao đổi với bác sĩ nếu có các biểu hiện như:
Dấu hiệu nghi ngờ thiếu vitamin D: Giảm trí nhớ hoặc khó tập trung; tâm trạng buồn chán, dễ thất vọng; đau nhức cơ xương kéo dài; yếu cơ, dễ té ngã…
Dấu hiệu nghi ngờ thiếu vitamin B12: Tê hoặc ngứa ran tay chân; mệt mỏi kéo dài; đi lại thay đổi bất thường; suy giảm trí nhớ…
Việc xét nghiệm máu giúp xác định chính xác tình trạng thiếu hụt và mức độ cần bổ sung.
5. Có nên tự ý bổ sung vitamin?
Người lớn tuổi không nên tự ý dùng vitamin liều cao trong thời gian dài nếu chưa có chỉ định y khoa. Vitamin D nếu dùng quá mức có thể gây tăng canxi máu, ảnh hưởng thận và tim mạch. Trong khi đó, việc bổ sung vitamin B12 cần phù hợp với nguyên nhân thiếu hụt và khả năng hấp thụ của từng người.
Cách an toàn hơn là duy trì chế độ ăn đa dạng, tiếp xúc ánh nắng hợp lý, vận động thường xuyên và khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm thiếu hụt dinh dưỡng.
Trong nhiều trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định bổ sung vitamin qua đường uống hoặc đường tiêm nhằm đưa nồng độ vitamin trở về mức phù hợp, giúp cải thiện sức khỏe và chất lượng sống ở người cao tuổi.
Tóc hết xù rối mỗi sáng nhờ thói quen đơn giản này vào buổi tối
Việc duy trì thói quen này buổi tối giúp tóc bớt xù rối khi thức dậy sẽ là bí quyết đơn giản để bạn bắt đầu ngày mới với mái tóc suôn mượt hơn.
Không đi ngủ khi tóc còn quá ướt
Đi ngủ khi tóc chưa khô hẳn là nguyên nhân phổ biến khiến tóc dễ rối và gãy hơn vào sáng hôm sau. Khi tóc ướt, sợi tóc yếu hơn và dễ bị tổn thương do ma sát với gối.
Nếu gội đầu buổi tối, nên sấy tóc ở nhiệt độ vừa phải hoặc để tóc khô tự nhiên trước khi ngủ để hạn chế xù rối và gãy rụng.
Sử dụng vỏ gối mềm
Chất liệu vỏ gối cũng ảnh hưởng đến tình trạng xù rối của tóc. Vỏ gối cotton thô có thể làm tăng ma sát khiến tóc dễ khô và rối hơn. Nhiều người ưu tiên dùng vỏ gối lụa hoặc satin vì bề mặt mượt hơn, giúp tóc giảm ma sát trong lúc ngủ.
Chất liệu vỏ gối cũng ảnh hưởng đến tình trạng xù rối của tóc.
Dưỡng tóc trước khi ngủ
Một lượng nhỏ tinh dầu hoặc sản phẩm dưỡng tóc phù hợp có thể giúp giữ ẩm và làm tóc mềm hơn qua đêm, đặc biệt với tóc khô, tóc uốn hoặc tóc nhuộm.
Tuy nhiên, không nên dùng quá nhiều sản phẩm dưỡng vì có thể khiến tóc bết hoặc gây khó chịu da đầu.
Chải tóc nhẹ nhàng trước khi ngủ
Chải tóc trước khi ngủ giúp gỡ rối và phân bố dầu tự nhiên từ da đầu xuống thân tóc, giúp tóc mềm và ít rối hơn sau một đêm. Nên dùng lược răng thưa hoặc lược mềm để tránh kéo giật gây gãy tóc.
Buộc tóc lỏng khi ngủ
Với người có tóc dài, việc buộc tóc nhẹ nhàng trước khi ngủ giúp giảm ma sát và hạn chế tóc rối vào buổi sáng. Có thể tết tóc lỏng hoặc buộc thấp bằng dây mềm để tránh tạo áp lực lên chân tóc.
Với người có tóc dài, việc buộc tóc nhẹ nhàng trước khi ngủ giúp giảm ma sát và hạn chế tóc rối vào buổi sáng.
Vì sao tóc dễ xù rối vào buổi sáng?
Tình trạng tóc xù rối sau khi thức dậy là vấn đề khá phổ biến, đặc biệt ở những người có tóc khô, tóc xoăn hoặc tóc đã qua uốn, nhuộm và tẩy hóa chất.
Trong lúc ngủ, tóc liên tục ma sát với gối và chăn khiến lớp biểu bì tóc bị xáo trộn, từ đó làm tóc dễ rối, mất nếp và trở nên khô xơ hơn vào buổi sáng.
Một số nguyên nhân thường gặp khiến tóc dễ xù rối gồm: Ma sát với gối: Việc xoay trở khi ngủ khiến tóc cọ xát liên tục với bề mặt gối, làm sợi tóc dễ rối và gãy hơn.
Tóc thiếu độ ẩm: Khi tóc thiếu nước và dầu tự nhiên, sợi tóc sẽ khô, dễ bung xù và khó vào nếp. Tóc hư tổn do nhiệt hoặc hóa chất: Thường xuyên sấy tóc, duỗi, uốn hoặc nhuộm có thể khiến tóc yếu và dễ xơ rối hơn.
Không chải tóc trước khi ngủ: Tóc chưa được gỡ rối từ trước dễ bị rối nhiều hơn sau một đêm. Đi ngủ khi tóc còn ướt: Tóc ướt rất dễ tổn thương và bị ma sát làm gãy rụng, xù rối khi ngủ.
Tình trạng tóc xù rối sau khi thức dậy là vấn đề khá phổ biến, đặc biệt ở những người có tóc khô, tóc xoăn hoặc tóc đã qua uốn, nhuộm và tẩy hóa chất.
Những người có tóc xoăn tự nhiên, tóc tẩy nhuộm hoặc tóc khô thường dễ gặp tình trạng này hơn do cấu trúc tóc vốn dễ mất độ ẩm và khó giữ nếp.
Cách giúp tóc mềm mượt lâu dài
Ngoài việc thay đổi thói quen buổi tối, chăm sóc tóc đúng cách mỗi ngày cũng đóng vai trò quan trọng giúp tóc khỏe mạnh và giảm xù rối lâu dài. Một số thói quen có lợi cho mái tóc gồm:
Uống đủ nước: Cung cấp đủ nước giúp tóc duy trì độ ẩm tự nhiên và hạn chế khô xơ.
Hạn chế dùng nhiệt quá nhiều: Sấy, duỗi hoặc uốn tóc ở nhiệt độ cao thường xuyên có thể làm tóc hư tổn nhanh hơn.
Sử dụng dầu gội phù hợp: Chọn sản phẩm phù hợp với tình trạng tóc giúp làm sạch mà không gây khô tóc quá mức.
Ngoài việc thay đổi thói quen buổi tối, chăm sóc tóc đúng cách mỗi ngày cũng đóng vai trò quan trọng giúp tóc khỏe mạnh và giảm xù rối lâu dài.
Cắt tỉa tóc định kỳ: Việc cắt bỏ phần tóc chẻ ngọn giúp mái tóc trông khỏe và gọn hơn.
Bổ sung dinh dưỡng đầy đủ: Chế độ ăn giàu protein, vitamin và khoáng chất giúp tóc chắc khỏe từ bên trong.
Khi tóc được chăm sóc đúng cách và duy trì độ ẩm tốt, mái tóc sẽ mềm mượt hơn, ít xơ rối và dễ tạo kiểu hơn trong sinh hoạt hằng ngày.
Gia Đình và Xã Hội
Cá ngừ ủ mốc – đặc sản 'xù lông' kỳ lạ của Nhật Bản
Cá ngừ ủ mốc được xem là một trong những món ăn kỳ lạ và gây nhiều tranh cãi nhất trong ẩm thực Nhật Bản. Món đặc sản độc đáo này được tạo ra bằng phương pháp ủ khô cá ngừ vây xanh dưới một lớp nấm mốc dày đặc, trông như phủ lông mềm bên ngoài.
Miếng cá ngừ vây xanh sau nhiều tuần ủ bằng nấm Koji được bao phủ bởi lớp nấm trắng dày, xốp như lông thú – đặc điểm tạo nên vẻ ngoài kỳ lạ của món đặc sản Nhật Bản. Ảnh: O.C
Theo trang Oddity Central (Anh), thoạt nhìn một miếng cá ngừ đã được ủ trong khoảng 4 tuần, không ít người sẽ ngỡ đó là một con vật nhỏ với bộ lông xù.
Lớp nấm Koji (Aspergillus oryzae) phát triển dày và bông xốp đến mức gần như che khuất hoàn toàn bề mặt cá. Dù nấm mốc thường bị xem là dấu hiệu của thực phẩm hư hỏng, trong trường hợp này, nó lại đóng vai trò then chốt trong việc tạo nên hương vị đặc biệt cho món ăn.
Để chế biến cá ngừ ủ mốc, các đầu bếp Nhật Bản bảo quản từng thớ cá trong điều kiện được kiểm soát nghiêm ngặt, thường ở nhiệt độ từ 1 đến 6 độ C và độ ẩm từ 70 đến 85%, nhằm tạo môi trường lý tưởng cho nấm Koji phát triển. Sau ít nhất 4 tuần, thậm chí có nơi kéo dài quá trình ủ lên 8 tuần hoặc hơn, miếng cá sẽ được bao phủ hoàn toàn bởi một lớp nấm trắng dày, trông như một lớp lông tơ mềm mại.
Sau khi lớp nấm mốc được cắt bỏ, phần thịt cá ngừ bên trong trở nên mềm hơn, đậm vị umami và thường được phục vụ dưới dạng sashimi hoặc sushi. Ảnh: O.C
Bên dưới lớp “áo lông” kỳ lạ ấy, các enzyme do nấm sản sinh ra sẽ từ từ phân giải protein và chất béo trong thịt cá, giải phóng các axit amin và làm gia tăng vị umami đặc trưng. Nhờ đó, cá ngừ có hương vị đậm đà hơn, mang chút béo bùi và đôi khi phảng phất nét giống thịt đỏ. Kết cấu thịt cũng trở nên mềm đáng kể, tạo cảm giác gần như tan chảy trong miệng khi thưởng thức.
Dù vẻ ngoài có phần khiến nhiều người e dè, thực khách không phải ăn lớp nấm mốc bao phủ bên ngoài. Trước khi chế biến, các đầu bếp sẽ cẩn thận loại bỏ toàn bộ lớp nấm này, chỉ giữ lại phần thịt cá đã được ủ đạt độ chín hương vị mong muốn. Thành phẩm thường được phục vụ dưới dạng sashimi hoặc sushi, mang đến một trải nghiệm ẩm thực độc đáo và khác biệt của “xứ sở Mặt Trời mọc”.
Video cá ngừ được ủ bằng nấm Koji trong 80 ngày, tạo nên hương vị umami đậm đà và kết cấu mềm mịn đặc trưng của món đặc sản độc đáo Nhật Bản (Nguồn YT):
