Thứ Ba, ngày 16 tháng 9 năm 2014

Thứ Bảy, ngày 13 tháng 9 năm 2014

Phim ảnh Sai-gon Xưa



Image


Sài Gòn vào những thập niên 1950, 1960 và đầu thập niên 1970 đa số các rạp xi-nê đều chiếu phim ngoại quốc nhập từ Pháp. Đó cũng là lý do tại sao phim Mỹ lại nói tiếng Pháp hoặc phim nói tiếng Mỹ và có phụ đề (sous-titre) tiếng Pháp. Tên phim thì đa số bằng tiếng Pháp, dù là phim Mỹ. Phần đông các phim, dù của Pháp hay của Mỹ, đều có phụ đề Việt ngữ để khán giả có thể theo dõi. Ngoài ra, một số phim nói tiếng Pháp lại có phụ đề cả ba thứ tiếng Việt-Hoa-Anh…

Nói đến chuyện phụ đề Việt ngữ, tôi xin ghi lại một chuyện khá tức cười. Trong một phim tôi không nhớ tên, có cảnh người nữ diễn viên bồng đứa con còn ẵm ngửa và bên dưới có phụ đề: “Để em bỏ con vô nồi”. Khán giả cười ồ, dù cảnh trên màn ảnh không có gì để cười. Hóa ra những người làm phụ đề sơ xuất trong việc bỏ dấu: chữ ‘nôi’ bị biến thành ‘nồi’ thay vì “Để em bỏ con vô nôi”!

Theo tôi, phụ đề Việt ngữ là cách hay nhất giúp khán giả tiếp cận với tình tiết trong phim. Tuy nhiên, có nhiều phim vì diễn viên nói vừa nhanh vừa dài nên phụ đề cũng phải chạy chữ cho kịp khiến khán giả đọc ‘hụt hơi’, chưa hết câu này đã xuất hiện câu khác. Khổ nhất là những người đọc chậm theo kiểu… ‘bình dân học vụ’.

… Ngoài phụ đề Việt ngữ, xi-nê Sài Gòn xưa còn dùng hình thức chuyển âm, ngôn ngữ ngày nay gọi là ‘lồng tiếng’. Chuyển âm thường áp dụng cho những phim bình dân như loại phim ca-vũ-nhạc của Ấn Độ, sản xuất từ Bollywood…

… Một trong những phim tôi ‘mê’ nhất là Vertigo với các tài tử Kim Novak, James Stewart. Đạo diễn Alfred Hitchcock làm phim Vertigo theo tiểu thuyết D’Entre les Morts của tiểu thuyết gia Pháp Boileau-Narcezac, hai ông viết chung, một ông tên là Boileau, ông kia tên là Narcezac. Nhà văn Hoàng Hải Thủy đã dựa theo tiểu thuyết D’Entre les Morts để phóng tác thành truyện Giữa những người đã chết.

Hồi đó, Sài Gòn chiếu rất nhiều phim Hitchcock cho nên giới ghiền xi-nê gọi chung những phim kinh dị là ‘phim Hitchcock’ dù phim không thực sự do Hitchcock đạo diễn.

Trong ngôn ngữ Sài Gòn thời đó, người ta còn dùng từ ‘hít-cốc’ để diễn tả sự căng thẳng, quái đản hay nhuộm màu sắc trinh thám.

Có một loại phim cũng rất ăn khách với những màn nổ súng, ‘bắn chậm thì chết’. Người Sài Gòn gọi nôm na là ‘phim cao-bồi’ (cowboy), ‘phim miền Tây’ (Western Movies) với những cảnh cưỡi ngựa, bắn súng lồng trong cốt truyện ‘thiện thắng ác’, ‘anh hùng thắng gian tà’ hoặc ‘da trắng thắng da đỏ’. Người hùng trong những phim này phải kể đến Gary Cooper, John Wayne, Clint Eastwood, Burt Lancaster, Steve McQueen… trong những bộ phim miền Tây nổi tiếng như Gunfight at the O.K. Corral (với Burt Lancaster, Kirk Douglas) và The magnificient seven (Les sept mercenaires – Bảy tay súng oai hùng với các tài tử Yul Brynner, Steve McQueen).



Image


Sài Gòn đã chiếu quá nhiều phim tuyệt hay mang tính cách kinh điển. Theo tôi, những phim dưới đây được xếp vào hạng ‘kiệt tác’ đối với dân ghiền xi-nê thời đó:

Casablanca: phim tình cảm với một mối tình đẹp giữa Rick (Humphrey Bogart) và Isla (Ingrid Bergman) trong những thời khắc của định mệnh và chiến tranh.

Gone with the wind (Cuốn theo chiều gió) với nàng Scarlet trong bối cảnh nội chiến Nam-Bắc Mỹ đã làm thổn thức bao trái tim vì cuộc tình lãng mạn qua diễn xuất của các tài tử nổi danh Vivian Leigh, Clark Gable.

Roman Holiday (Vacance Romaine – Nghỉ Hè La Mã), nàng công nương Audrey Hepburn và một phóng viên do số phận run rủi đã có những thời khắc đẹp bên nhau. Cảnh thơ mộng nhất phải kể đến là lúc cặp tình nhân chở nhau trên chiếc Vespa đi khắp Florence.

Bác sĩ Zhivago mang chủ đề tình yêu mạnh mẽ và thơ mộng trong những tháng ngày tuyệt vọng của cuộc sống tại Nga, mang dáng dấp bàng bạc của thời điêu linh sau 1975 tại Việt Nam.

City Lights (Ánh đèn đô thị) là một phim câm mang tính kinh điển của thời Charlie Chaplin với vai diễn độc đáo Charlot, một gã lang thang yêu một cô gái bán hoa bị mù hai mắt. Tình yêu khiến anh mạnh mẽ trong cuộc chiến vượt lên sự bần cùng. Phim câm, cười mà rơi lệ!

Love Story (Chuyện tình), phim đã đưa Ali McGraw và Ryan O’ Neal lên hàng các ngôi sao, đồng thời đánh dấu bước phát triển mạnh mẽ của chủ nghĩa hiện sinh.
Sài Gòn trước 1975 chiếu nhiều loại phim và mỗi tài tử nổi tiếng đều có những fans hâm mộ riêng. Theo tôi, nổi nhất và có nhiều người hâm mộ nhất là cô đào sexy BB. Nữ minh tinh người Pháp Brigitte Bardot, sinh ngày 28/9/1934, nổi tiếng từ năm 1956 qua phim Et Dieu Créa La Femme (And God Created Woman) do Roger Vadim đứng ra đạo diễn và chính ông là chồng của BB.

Image

Trong suốt cuộc hôn nhân với BB (1953-1957) ông đã biến người phụ nữ trẻ con (child-woman) thành một hình tượng quyến rũ của phái đẹp. Những phim tiếp theo như Babette s’en va-t-en guerre (1959), La Verité (1960) đã được trình chiếu tại các rạp xi-nê Sài Gòn và lúc nào cũng đông nghẹt người đến để xem cô đào sexy, tóc vàng, ‘môi cong’.

Không biết tôi có dùng đúng chữ để diễn tả cặp môi BB? Cặp môi đó lúc nào cũng chờ đợi, mời gọi những cái hôn và chính cặp môi đó sau này trên Đà Lạt có một loại hoa hồng mang tên Brigitte Bardot.


Image

Đã có không ít cô gái Việt vào các thập niên 50-60 lấy BB làm khuôn mẫu. Theo tôi, không thể nào có một cặp môi thứ hai, không ai có thể bắt chước được BB với cặp môi… thiên phú! BB cũng là thần tượng của giới học sinh và sinh viên với mái tóc dài buông lơi đến quá lưng rất quyến rũ. Tóc BB lại đánh rối phía trước nên nhiều nữ sinh hồi đó cũng bắt chước kiểu tóc này khiến trường Trưng Vương phải tung ra chiến dịch chấn chỉnh: nữ sinh nào tóc đánh rối quá cao đều được các bà giám thị đưa vào văn phòng, bắt gỡ tóc và chải lại!

‘Quả Bom Sex’ thứ hai là Sophia Loren, cũng sinh năm 1934 như BB, nhưng lại là cô gái Ý, sống cuộc đời nghèo khổ tại Naples. Và cũng như BB, cô lấy ông chồng làm đạo diễn, Carlo Ponti, năm 1957.

Những phim hay nhất của Sophia Loren phải kể đến The Pride and the Passion (1957, đóng chung với Frank Sinatra), It Started in Naples (1960, với Clark Gable) và El Cid (1961, với Charlton Heston). Năm 1961, Sophia Loren đoạt giải Oscar qua phim La Ciociara (Two Women) đến khi về già vẫn còn nhận một giải Oscar vào năm 1991.

Kiều nữ thứ ba được dân ghiền xi-nê ái mộ là Gina Lollobrigida. Phim hay nhất làm tôi mê mẩn là Thằng gù Nhà thờ Đức Bà (Notre Dame de Paris) năm 1956 với Gina trong vai người đẹp Esmeralda và Anthony Quinn trong vai anh gù Quasimodo theo truyện của Victor Hugo.

Đây cũng là phim màu đầu tiên dựa theo tiểu thuyết và sau này tôi mới biết nguyên bản của phim chỉ có 2 nhân vật chính nói tiếng Anh còn những diễn viên người Pháp đều được lồng tiếng Anh. Trong khi đó tại Sài Gòn dù xem phim Mỹ vẫn nghe tiếng Pháp. Thật tréo cẳng ngỗng giữa 3 ngôn ngữ Anh-Pháp-Việt trong thị trường điện ảnh tại Sài Gòn.

Sẽ không công bằng khi bỏ qua các minh tinh miền Nam một thời vang bóng như Kim Cương (trong Lòng nhân đạo, Ngọc bồ đề), Trang Thiên Kim (Mục Liên Thanh Đề, Trương Chi…), Mai Trâm (Chúng tôi muốn sống), Khánh Ngọc (Ràng buộc, Ánh sáng miền Nam…) Những phim khá ăn khách thuộc loại cổ điển còn phải kể tới Lâm Sanh – Xuân Nương, Phạm Công – Cúc Hoa, Lục Vân Tiên, Quan Âm Thị Kính… những phim thuộc loại tình cảm-xã hội như Kiếp hoa, Ảo ảnh, Sóng tình, Hè muộn, Trường tôi, Vết thù trên lưng ngựa hoang, Loan Mắt nhung,…



Image

Năm 1957 là năm điện ảnh hoạt động mạnh mẽ nhất tại miền Nam, chỉ riêng trong năm này, các hãng phim tư nhân đã sản xuất gần 40 phim. Một số hãng phim đã xuất hiện với các tên như Cosunam, Tân Việt, Việt Thanh, Mỹ Vân, Văn Thế, Trường Sơn, Đông Phương, Liên Hiệp, Viễn Đông, An Pha, Hương Bình… Đã có những triệu phú trong ngành điện ảnh Sài Gòn như Ưng Thi (chủ khách sạn Rex và các rạp Rex, Văn Hoa Đa Kao, Văn Hoa Sài Gòn); Nguyễn Thị Lợi (Giám đốc Cosunam Film), Thái Thúc Nha (Giám đốc Alfa Film) và Trương Vĩ Nhiên (Viễn Đông Film).

Cuối năm 1957, hãng Mỹ Vân tung ra bộ phim Người đẹp Bình Dương được trình chiếu vào dịp Noel và năm mới 1958 với một chiếc lược quảng cáo rầm rộ. Cuốn phim đã thu hút được sự hưởng ứng của đông đảo khán giả và đồng thời giới thiệu một gương mặt mới của nền điện ảnh miền Nam: Thẩm Thúy Hằng.

Image


Tên thật của Thẩm Thúy Hằng là Nguyễn Kim Phụng, sinh năm 1941, nguyên quán bố mẹ gốc Hải Phòng, và lớn lên tại An Giang. Vào một ngày gần như là định mệnh, Phụng được thấy một trang báo có đăng quảng cáo cuộc thi tuyển diễn viên điện ảnh của hãng phim Mỹ Vân. Giấu cha mẹ, cô nữ sinh Phụng, khi đó mới 16 tuổi, học lớp Đệ Tứ, ghi tên dự tuyển.

Giữa muôn ngàn đóa hoa hương sắc, với những gương mặt sáng ngời của những ngôi sao nổi tiếng thuộc lớp ‘đàn chị’ như Kim Vui, Khánh Ngọc, Kiều Chinh, Trang Thiên Kim… bà chủ hãng phim Mỹ Vân đã tinh ý phát hiện thấy Phụng. Cô nữ sinh Nguyễn Kim Phụng đã vượt qua hơn hai ngàn thí sinh, bước lên đài vinh quang bằng giải nhất của cuộc tuyển lựa bên phía nữ.

Từ vai diễn đầu tiên với vai Tam Nương trong Người Đẹp Bình Dương, đóng cặp với nam diễn viên Nguyễn Đình Dần trong vai Hoàng tử, Thẩm Thúy Hằng bước lên ngôi vị nữ diễn viên khả ái nhất của màn ảnh Sài Gòn vào cuối thập niên 50 đầu thập niên 60.

Biệt danh Người Đẹp Bình Dương xuất hiện từ đó và Thẩm Thúy Hằng đã đóng trên dưới 60 phim nổi tiếng thời đó là: Trà Hoa Nữ, Ngưu Lang-Chức Nữ, Sự Tích Trầu Cau, Bạch Viên Tôn Cát, Sài Gòn Vô Chiến Sự, Nửa Hồn Thương Đau, Đôi Mắt Huyền, Oan Ơi Ông Địa, Dang Dở, Tơ Tình, Nàng, Bóng Người Đi, Ngậm Ngùi, Mười Năm Giông Tố, Sóng Tình, Xin Đừng Bỏ Em…

Phim đầu tay của Thẩm Thúy Hằng, Chiều Kỷ Niệm, với độ dài 1 giờ 45 phút, là phim thuộc thể loại tình cảm xã hội do Lê Mộng Hoàng đạo diễn. Bộ phim đen trắng được tạp chí Màn ảnh Sài Gòn ca tụng:

“Ngay ngày chiếu cho khán giả xem, đồng bào đã chen chúc tới hai rạp Rex và Văn Hoa để giành vé. Chỉ trong ngày đầu công chiếu, rạp Rex đã thu về được hơn một triệu tiền Việt Nam, còn Văn Hoa thu về hơn bảy trăm ngàn đồng. Sau đó, suốt trong một tuần lễ phim chiếu, ngày nào cũng đông như vậy, đến nỗi cuốn phim được chiếu tiếp sang tuần thứ nhì. Điều này, là một hiện tượng hiếm mà khán giả dành cho phim Việt nam”.

Phim cuối cùng của Thẩm Thúy Hằng được quảng cáo chiếu tại các rạp Khải Hoàn, Casino Đakao, Kim Châu và Lux trước ngày Sài Gòn thất thủ là một phim hài mang tên Chàng ngốc gặp hên. Phim này còn có sự hiện diện của La Thoại Tân cùng các danh hài Văn Chung, Thanh Việt và Tùng Lâm.

Chàng ngốc gặp hên được chiếu tại các rạp từ ngày 21/3/1975, chỉ cách ngày các cán binh miền Bắc tràn ngập Sài Gòn đúng 1 tháng 9 ngày. Phải chăng đó cũng là một ‘điềm dữ’ báo trước… các chàng ngốc gặp hên (?!)…

Nguyễn Ngọc Chính
(Hồi ức một đời người)

ĐÀN ÔNG ĐI CHỢ.

Đi chợ bên nhà ngày xưa

Lỡ kẹt lắm thì nình ông mới xách giỏ đi chợ, dĩ nhiên là theo...lệnh bà. Bà đưa tiền và dặn phải mua cái nầy cái nọ thì mình phải làm y như vậy đúng theo “quyền lực mềm” để tránh chiến tranh.

Thuở đó, xách giỏ vô chợ mắc cở thấy mồ tổ, đôi khi còn bị mấy con nhỏ bạn hàng trêu ghẹo chế ngạo nữa.Tụi nó nói là đàn ông gì mà đi chợ, là đàn ông gì mà trả giá kỳ kèo còn hơn đàn bà con gái nữa, v.v...Tiền bạc đưa ra, thối lại đều theo lối tính rợ, chớ có xài máy tính, có receipt gì đâu nên dễ bị thối thiếu lắm. Nhứt là đàn ông con trai thì lại càng dễ bị gạt hơn. Chẳng lẽ mình đứng đó mà đếm tới đếm lui hoài sao, coi sao cho đặng...Thôi, họ thối bao nhiêu thì họ biết, mình mau mau thồn hết vào túi rồi vọt lẹ cho rồi, để tránh cái cười...nhạo báng của con nhỏ bán hàng quê lắm.

Đôi khi, tiền còn dư được chút đỉnh thì mình giữ lấy, kể như tiền tip, đủ uống ly nước mía hay làm một cái cà phê phé nại hoặc xây chừng bên lề đường. Nếu hổng đủ tiền lẻ thì làm một cái lưng chừng cũng đỡ ghiền...(phé nại: cà phê sữa, lưng chừng:1/2 ly cà phê đen nhỏ, xây chừng: cà phê đen nhỏ nguyên ly).

Nụ cười tươi mát của cô chủ quán và nước trà free, uống bao nhiêu, ngồi bao lâu cũng được.

Mấy năm đầu sau 75, đồ đạc trong nhà đem bán bớt hết nên ít có nhà nào còn xài tủ lạnh. Mỗi ngày mấy bà, mấy cô, mấy dì, mấy mợ, mấy thím, mấy chị, mấy em gái thường hay xách giỏ đi chợ, mua đồ đủ ăn trong ngày chớ ít ai có cái lệ mua trữ để ăn cả tuần như tại hải ngoại. Cánh đàn ông con trai thì ở nhà làm chuyện khác hay phì phà điếu thuốc mơ tưởng chuyện vượt biên…

Mà các bạn có biết không, chợ là nơi để mấy bà gặp nhau mỗi ngày, nhỏ to tâm sự, chem chép với nhau, bàn chuyện đàn bà, chuyện đánh ghen, chuyện con mẹ kia chài thằng cha nọ, chuyện con nhỏ nầy sao nó ngựa quá thấy mà phát ghét, v.v... Rồi thì sẵn dịp ngồi xề xuống sạp làm bậy một tô bánh canh giò heo, hoặc một tràng bánh hỏi thịt nướng thơm phức để rồi còn có sức mà… nói tiếp nữa chứ.

Ngày đó, bà xã tui thường đạp xe mini đi chợ một mình. Ngày cuối tuần, người gõ lấy xe honda hai bánh chở vợ đi chợ. Tới nơi, hai đứa thường tìm cái gì lót bụng trước đã... Sau đó tìm chỗ đậu xe, và bả dặn tài xế ra chờ tại ngã tư Phan đình Phùng/Nguyễn an Ninh, ở đó tha hồ mà nhìn ngắm các cô đi qua các bà đi lại để giết thời giờ. Khỏi cần biểu, em ơi!

Thời điểm đó, hai vợ chồng sống tại thị xã Cần Thơ. Nhà lồng chợ nằm ở dưới bến Ninh Kiều. Bạn hàng bán buôn ì xèo, loạn xà ngầu dưới bến và ngay cả trên bờ quanh chợ.

Bà xã kể rằng bả đi chợ quá thường xuyên, mua dễ nên bạn hàng quen mặt và rất thích nên mỗi khi thấy mặt bả là họ kêu réo um xùm mời cô Tư mua mở hàng dùm...

Đó là chuyện đời xưa, lúc hai đứa đang ở lứa tuổi ngoài 30, tràn đầy sức sống.

Thế rồi thời gian qua mau…

Image

Đi chợ bên nầy, ngày nay

Tại hải ngoại thì khác. nam nữ bình quyền mà. Chuyện chợ búa và bếp núc là chuyện của cả đàn bà lẫn đàn ông. Hễ ai rảnh rỗi thì người đó nhận lãnh. Còn như muốn tình nguyện lãnh luôn thì càng tốt.

Phần đông thiên hạ đều đi chợ vào những ngày cuối tuần.

Thứ năm là ngày lãnh lương của công nhân hãng xưởng, nên chiều thứ năm thì tất cả chợ búa và siêu thị đều bắt đầu rộn rịp lên hết.

Ai cũng đi chợ vào những ngày cuối tuần để mua sẵn đồ ăn cho cả tuần tới. Nhà nào có con đông thì mua khẩm đồ, đầy nhóc một xe... để đẩy, để xách mệt nghỉ.

Khuynh hướng đi chợ Costco có mòi gia tăng trong những gia đình đông con. Giá tương đối rẻ nhưng bắt buộc phải mua khối lượng lớn. Sẵn tiện ghé ăn hotdog va uống coca thả cửa chỉ tốn có 2$ mà thôi.

Từ vài năm nay, Canada bắt chước Việt Nam mình ngày xưa, hễ đi chợ thì phải xách theo túi, giỏ để đựng đồ, nhưng lỡ có quên cũng hổng sao, nhưng phải trả thêm 5 xu cho một cái xắc plastic. Lý do để hạn chế ô nhiễm môi sinh vì vấn đề phế liệu plastic (?).

Những năm đầu khi mới định cư Canada

Nhớ những năm đầu 80 khi mới qua định cư tại Montréal, nghèo rớt mồng tơi mà dám chơi sang hết biết. Cuối tuần thì tụi nầy lôi hai đứa nhỏ đi chợ với Pa Má. Đi bằng métro/bus chớ có xe cộ riêng gì đâu. Đi một vòng hai ba chợ cùng trong một buổi chiều...

Đầu tiên thì xuống chợ cá, còn gọi là chợ Roy mua đầu cá: 1 đô 1 cái đầu, về nấu canh chua ăn tanh rình tanh ói. Kế là chợ trái cây 4 Frères ở đường Avenue du Parc, rồi đón bus xuống chợ Việt Nam ở đường St Laurent (gần métro St Laurent) phố Tàu để mua lặt vặt vài ba món đồ và rau thơm. Có khi thì xuống tiệm Thu, cũng nằm trên St Laurent ngày nay. Hai chợ Việt Nam và chợ Thu đã biến mất từ lâu lắm rồi.

Sau cùng là vợ chồng và hai đứa con khệ nệ xách đồ leo lên bus về chợ Tây Provigo đường Mt Royal gần nhà để mua thịt, sữa, bánh mì... Xong xuôi hết thì lết bộ, lội tuyết vài ba trăm mét về apt.ở đường Fabre gần Parc LaFontaine. Vô nhà, đồng hồ chỉ 7giờ rưỡi tối. Cái ngộ là hồi đó mình không có mắc nợ ngập đầu như bây giờ.

Chơi sang chỉ biết xài tiền mặt thôi, chớ hồi đó có biết mặt mũi Visa, Master Card ra làm sao đâu.

Ăn không có bao nhiêu mà hổng biết tại sao mình phải chịu mệt xác như vậy!

Hai đứa nhỏ thì mừng lắm vì mỗi khi đi chợ với Pa Má thì được cho ăn Mc Do. Tụi nó cũng phụ một tay xách đồ lăng xăng thấy tội nghiệp. Đây là chuyện của những năm đầu 80 khi mới định cư tại Montreal.

Đó là những ngày xưa thân ái, những ngày hạnh phúc nhất của gia đình nhà gõ.

Khi đã ổn định và có xế hộp.

Sau nầy khi đã đi làm, thì có xế hộp nên cũng đỡ hơn.

Tuần nào mình cũng có bổn phận làm tài xế chở vợ đi chợ và đẩy xe tò tò phía sau bà nhà như hầu hết các ông chồng khác. Nghề nầy rất tốt cho sức khỏe thể xác và tâm thần. Bảo đảm không bao giờ bị mất job.

Còn nhớ một hôm trong chợ Á Đông, thình lình có tiếng đàn bà phía sau lưng gọi anh ơi anh ởi, rồi còn khều lưng nữa chớ. Mình quay lại thì có một cô nào lạ hoắc hà. Té ra là cô ta xớn xác muốn gọi ông chồng đứng đâu đó mà lộn với mình. Mình hết hồn hết vía vì có bà xã bên cạnh, sợ bả hiểu lầm thì mệt. Còn phần cô ta chắc cũng hết hồn mà còn bị quê nữa (chắc chồng cô ta đầu cũng hói như mình). Không phải tại có tịch nên hay giật mình đâu. Đây chỉ là tình ngay lý gian mà thôi!

Có một lần khác, trong lúc mình đang ngó chỗ khác, có bà nào đó tự nhiên đem bỏ thêm vài ba món vào xe của mình rồi ung dung đẩy cái xe của mình đi tỉnh queo. Té ra bà ta lộn xe (có lẽ vì lựa đổ gần giống nhau quá). Thiệt là vô ý vô tứ hết sức!

Có khi chợ đông quá, lối đi lại chật chội, đẩy xe không kịp, không thấy bà xã, hổng biết bà chủ lủi ở đâu mất tiêu (chắc còn chạy đi kiếm trái cóc) … Lại phải mất công chờ thêm tí nữa!

Tại các chợ A Đông, trong khi chờ trả tiền, ôi thôi mình thường chứng kiến hoạt cảnh của những người “vui tánh” bô lô ba la và nổ với nhau toàn chuyện riêng tư của họ nghe mà phát mệt.

Rồi còn cái vụ, có người đi chợ mà cứ tưởng họ đang ở trong nhà họ, tự tiện để xe nằm chình ình choán giữa lối đi, cản trở lưu thông, không ai qua lại được hết. Mất lịch sự hết biết. Thường thấy ở mấy chợ Á Đông nhiều hơn là chợ Canadian., có lẽ nhờ chợTây rộng rãi hơn chăng?.

Ra quầy tính tiền, thì phải xếp hàng, kẻ trước người sau đông ơi là đông.

Mấy năm gần đây phần lớn chợ Tây đều có các “két tự động” libre service. Mình tự scan lấy đồ mua, bỏ vào xắc, tự trả tiền vô máy, xong thì xách đồ đi về thơi thới.

Người gõ thuộc thế hệ cao niên, thông minh nhưng lại chậm hiểu nên hơi lọng cọng với ba cái kỹ thuật mới nầy lắm. Cứ làm trật vuột hoài, lúc nào cũng phải đứng đó chờ cô em trách nhiệm lại giúp.

Thôi, thà đứng xếp hàng bên phía quầy có caissière cho tiện việc hơn.

Trong gia đình, chuyện chợ búa do các bà quyết định.

Trong gia đình VN, chợ búa mua cái gì là do mấy bà quyết định. Đây cũng là trường hợp chung của các xứ Âu Mỹ.

Mỗi chiều thứ tư, thì người ta quăng dủ thứ tờ quảng cáo bươm bướm bán sale vô nhà mình.Bà xã gom góp lại và nghiên cứu kỹ lưỡng theo nhu cầu trong tuần và budget gia đình.

Mình muốn ăn cái gì thì phải đề nghị, bàn tính trước để bà xã xem lại giá cả, so sánh cái nầy với cái kia, chợ nầy chợ kia, nên hay không, mắc hay rẻ, nên mua ở đâu, ở chợ nào cho có lợi, v.v…


Image

Mình thấy bà xã đôi khi cũng có lý.

Nói chung đám nình ông không có thói quen nầy.

Một số bạn chắc cũng như mình, hễ thích món nào là mua món đó, tiền bạc mắc rẻ chút đỉnh cũng hổng sao, không quan trọng. Bận tâm chi ba cái lẻ tẻ.Thấy cục thịt bò nào mình ưng ý thì a lê hấp, lấy thẩy vô xe mà ít khi nào check lại cái giá theo đơn vị price per/kg.

Mình còn có tật làm biếng, nhiều khi không chịu kiểm soát coi cái gì còn cái gì hết trong tủ lạnh trước khi đi chợ nên cắm đầu lấy thẩy vào xe một cách vô tội vạ. Về nhà mới té ngửa ra là đã có món đó trong tủ lạnh rồi. Bị cự cũng không oan.

Rau cải, trái cây là vấn đề nan giải nhứt, vì là hàng mau hư. Có khi các chợ Tây bị ối đọng hàng hóa nên phải bán bỏ để khỏi hư. Chẳng hạn chợ Trái cây Fruiterie 440, họ thưởng bán sale cải salade dún 1$/ba bó. Mỗi bó tươi rói lớn hơn ba bàn tay, hai vợ chồng ăn một bó một tuần cũng hổng hết. Thấy rẻ thì ham, mua về hổng có chỗ nhét vô tủ lạnh, vì còn nào là rau muống, cải bẹ xanh, khổ qua, bầu bí, trái cây, v.v…Nhiều khi rau cải thúi trong tủ lạnh mà mình cũng hổng hay.

Còn cái vụ lựa bắp tươi. Tây tụi nó lựa rất lâu vì tụi nó chỉ thích bắp non. Ngược lại, mình thì khoái bắp già, trái to, hạt to, càng cứng càng tốt. Chỉ cần 5 phút là lựa xong 24 trái bắp tốn 3$.

Mua dưa hấu, thì mình ôm lên, kê ngang tai và búng nhè nhẹ nghe kêu bon bon là được khiến Tây trắng lé mắt hết (chắc hổng biết cái ông nầy lựa cái kiểu gì?). Thật ra mình cũng chẳng biết gì hơn ông Tây.


Image


Vấn đề khuyến mãi để móc túi thiên hạ

Vấn đề khuyến mãi marketing là một vấn đề rất khoa học. Con buôn nắm lấy tâm lý ham rẻ của người tiêu thụ nên triệt để khai thác, bắt buộc họ mua số lượng lớn để tiết kiệm được một hai đồng. Rồi còn những mặt hàng họ cố ý trưng bày ngay cửa, cạnh caisse trả tiền với những lời quảng cáo đầy màu sắc gợi sự chú ý, đó là những mặt hàng họ cố tình tạo cho người mua tâm lý thôi thúc phải mua ngay nhưng mua về thì cũng hổng có sử dụng. Khoa học gọi đây la impulse buying.

Đàn ông Tây đi chợ cũng khá nhiều và thường là họ có làm một cái liste những gì họ cần phải mua.

Hai vợ chồng tụi nầy thì hầu như tuần nào cũng y như tuần nào, mua cũng bao nhiêu thứ đó mà thôi. Khỏi cần làm liste mất công, ngoại trừ khi nào nhà chuẩn bị đãi tiệc thì bà xã mới làm liste phải mua những gì cần mua cho buổi tiệc mà thôi.

Khi nào ghé chợ mua ít đồ, thì bà xã đi vô mua một mình, còn mình ở lại xe xem báo hoặc đánh một giấc cho sướng tấm thân già.

Nếu có mua gạo hay nước mắm thì mình phải đi theo để xách và đẩy xe ra. Nói chung, nếu có chồng đi theo thì chắc bà xã vẫn vui hơn!

Đi chợ một mình

Đôi khi bà xã bận việc, mình được vợ giao tiền cho đi chợ một mình. Trước khi đi, bả dặn dò đủ điều, nên mua thứ nào, phải xem như thể nào thí dụ như mua hột gà nhớ mở ra coi có hột nào nứt bể không; fromage đầu bò bao nhiêu tiền một hộp, nhớ đưa coupon cho họ bớt tiền; mua sữa nhớ xem ngày hết hạn sử dụng expiration date; trả tiền xong đứng lại check coi có đúng hay không, coi chừng người ta ăn gian đó như mua hai hộp lại tính ba hộp, mua loại tomate 99 xu/lb lại tính loại 1.50$/lb; tiền lẻ thối lại nhớ đếm kỹ đừng thấy con nhỏ caissière liếc nhìn rồi lính quýnh, hớp hồn nên quên hết; Sao bả đoán đúng quá vậy? Nhớ check lại receipt coi đúng không.

Nhớ mua món nầy xong rồi chạy qua tiệm nọ mua món khác vì ở đó rẻ hơn.Có khi mua có ba bốn món mà phải chạy qua hai ba chợ...Làm như xe chạy bằng nước lạnh không bằng!

Theo các nhà tâm lý học, họ khuyên các bà xã đừng gọi phone vô sở bảo ông nhà xong giờ làm việc ghé qua chợ coi cái gì được mua về làm cơm chiều. Khi đói bụng ông xã thường hay có khuynh hướng thấy món nào cũng ngon hết nên mua quảng mua tiều đủ thứ. Tốn tiền vô ích. Đúng là đói con mắt!

Mua món gì thì nên đi thẳng lại nơi có trưng bày những thứ đó. Mua xong thì nên lẹ lẹ đi ra chớ đừng có dại mà đi vòng vòng tiệm coi họ có bán cái gì lạ không. Thế nào cũng bị ngứa con mắt mà mua thêm những thứ thật sự không cần thiết
.

Image

Coi chừng bị ăn gian giá cả

Hầu như các siêu thị Tây tại Montreal đều chủ trương bán bằng giá với các siêu thị đối lập nếu chúng ta đưa cho họ xem tờ quảng cáo hàng sale của tiệm đối lập.

Tại một vài siêu thị Quebec, như chợ MAXI, tại Montreal nếu quầy két tính lố giá niêm yết, (như thay gì niêm yết 0.99$/lb, họ lại tính 1.50$/lb). Áp dụng Politique dexactitude des prix của họ, chúng ta có quyền đến quầy khiếu nại (còn gọi là “quầy nghe chửi”) customer service trình receipt, hay coupon de caisse – Nếu món hàng giá dưới 10$, mình sẽ được hoàn lại tiền đã trả mà còn được biếu free món hàng cầm về.

Nếu giá sản phẩm trên 10$.(thí dụ 12$). Mình phải trả nguyên giá nhưng được bớt 10$. Nghĩa la mình chỉ phải trả 2$ mà thôi.

Luật không áp dụng cho các mặt hàng như: rượu chát, bia, thuốc lá, sữa và thuốc men…

Hơi mất công chờ đợi nhưng có lợi và nhứt là đỡ ấm ức trong bụng,.

Mấy tiệm Á Đông thì đừng hy vọng cái vụ nầy. Chuyện tính ẩu cũng thường hay xảy ra lắm.Vô tình hay cố ý? Thí dụ mua 3 lon họ lại nhấn máy thành 4 lon, mua loại rẻ tiền tính theo loại giá đắt tiền hơn v,v…Về tới nhà mới kiểm soát receipt thì trễ quá. Chỉ còn biết kêu Trời mà thôi.

Cũng có tiệm Á Đông bên Brossard, gần Montreal, receipt của họ toàn là biên có một chữ grocery từ trên xuống tới dưới … thì làm sao mình phân biệt được món nào là món nào.

Tức quá thì trở lại tiệm hỏi cho ra lẽ để tức thêm và tốn xăng, tốn thời giờ vô ích cho 1-2 $.

Đây là luật mà ít người biết.

Dédommagement en cas derreur de prix
http://www.opc.gouv.qc.ca/consommateur/ ... AJIBfldU6s

Prenez le temps de vérifier votre coupon de caisse avant de quitter le magasin. Si vous constatez une erreur, vous pourrez faire appliquer la politique sur-le-champ.

Vous vous rendez compte de lerreur après coup? Vous pouvez retourner chez le commerçant et demander le dédommagement prévu par la politique.

Các nhà tâm lý học nói gì?

Tạp chí La Semaine vol 6 No 21 tháng 7/2010 vừa qua có đăng bài “Hommes et Femmes: à chacun son épicerie” có nêu nhiều điểm khác biệt trong cách đi chợ giữa người đàn ông và người đàn bà. Sau đây là những điểm chính yếu qua nhận xét của nhà tâm lý học Yvon Dallaire và nhóm Environics Research Group:

-/ Đàn ông thường hay ghé chợ để mua lặt vặt những gì họ đang thiếu trước mắt mà thôi. Đàn bà thì khác, các bà quy hoạch rất kỹ, lo xa nên chỉ đi chợ một tuần một lần mà thôi.

-/ Chỉ cần nhìn vào chiếc xe đẩy trong chợ cũng đủ thấy có sự khác biệt về thói quen và gu mua sắm giữa đàn ông và đàn bà. Các ông không có nhu cầu và sở thích giống như các bà về mặt ăn uống.

-/ Xe của quý bà, hàng hóa thường bỏ lộn xộn, không thứ tự. Quý ông đầu óc rất khoa học (cartesien), theo bản năng tự nhiên, họ sắp xếp sản phẩm theo từng loại chẳng hạn như rau quả chung với nhau ở một phía, thịt thà cá tôm thì theo một phía khác, v.v…

-/ Đàn ông thường có cầm theo cái liste mua sắm nhưng kẹt một nỗi là quý ông hơi ích kỷ (égoistes) nên có khuynh hướng hay mua bốc đồng (achat impulsif) nhiều hơn các bà. Quý bà thì có lòng rộng lượng (altruistes) hơn, thường nghĩ chung cho cả gia đình trong lúc mua. Trong thực tế, có khi cái liste trong tay các ông là do chính tay bà viết ra vì bà biết cái gì còn cái gì thiếu trong tủ lạnh hay trên kệ…

-/ Khảo cứu của MasterCard cho biết đàn ông thường dễ tính (indulgence) nên có khuynh hướng hay mua quà ăn chơi, ăn vặt như chocolat, kẹo, bánh ngọt, chip, v.v.

-/ Đàn bà quan tâm nhiều hơn đàn ông trong vấn đề bảo vệ sức khỏe. Trong lúc đi chợ, các bà thường xem nhãn hiệu dinh dưỡng trên món hàng trước rồi mới mua.

-/ Các bà rất quan tâm đến chi thu trong gia đình. Rất cần kiệm để ngân sách gia đình khỏi phải thiếu hụt. Chính các bà là người lo gom góp coupons, chờ mua đồ sale.

Đây là một đức tánh tốt, chúng ta, những người đàn ông, cần ghi nhận và phải biết ơn bà xã của mình. Bởi lý do này, các bà ít chịu đi ăn tiệm hơn các ông.

Ăn ở nhà vừa bảo đảm sức khỏe và vừa tiết kiệm được tiền!

Một cái nhìn của nhà văn Chu Tất Tiến: “Người Việt Năm Bờ Oăn”

“…Người Việt mình, sau 15 năm tái định cư, đã trở thành Năm Bờ Oăn hết rồi! Cứ đi chợ thì biết liền, các bà vô chợ lục tung tất cả trái cây, rau củ của người ta lên mà lựa tan nát, coi cuộc đời cứ như củ khoai ấy.

Có những thùng lê ngon, giá cao, đã để trong hộp đàng hoàng, và dán chữ “Xin đừng lựa”, các ông bà Năm Bờ Oăn cứ tỉnh bơ, nhặt trong chồng hộp ấy, quả nào to nhất, ngon nhất thì cho vào hộp mình, rồi tàn tàn ra tính tiền, để mặc đống quả kém kém chút chút kia nằm tụm năm, tụm ba, ngơ ngác.

Túi cam cũng thế, mặc dù tính tiền theo túi, các bà cũng tháo giây cột miệng túi ra, lựa cho đã rồi cột dây lại, coi như không có gì xẩy ra. Lại còn chỉ cho nhau mánh lựa cam ngon nữa chứ! Lựa trái làm rớt lỏng chỏng dưới đất, thi lấy chân đá vào gậm, đôi khi cũng chả thèm đá cho bẩn chân.

Mấy vị mua cá nhờ chợ làm giùm cũng ít khi nói lời cảm ơn với người đã giúp gọt vẩy, rửa ruột.

Vài vị khác thì lựa cho đã, đưa người làm rồi bỏ đi luôn, không thèm trở lại. Ra tới quầy tính tiền, thì chả toàn thấy những bộ mặt đưa đám. Không thấy có nụ cười nào cả. Người tính tiền cứ lầm lầm lì lì làm việc, khiến người mua cũng tiếc một lời cám ơn.

Chả ai cám ơn ai! Ai cũng Năm bờ Oăn mà!(Ngưng trích –Chu Tất Tiến-Người Việt Năm Bờ Oăn).

Còn những người “Việt Khôn ngoan” tại quê nhà thì sao?

“Trên trang mạng http://www.sbtn.tv vào ngaỳ 8/8 có đăng một bản tin mang tựa đề: “Dân Việt bị bêu xấu ở các siêu thị”. Đại khái bản tin này nói rằng người Việt hiện nay đang bị cảnh giác ở siêu thị các nước Nhật, Thái, và bây giờ bị bêu xấu ngay tại siêu thị ngay trong nước Việt Nam. Một tờ báo trong nước chỉ ra 5 tật xấu của người Việt hay diễn ra trong các siêu thị: ăn cắp, tật bới tung hàng hoá, không chịu xếp hàng theo thứ tự, hay ăn thử và nói cười lớn tiếng. Bài báo chỉ nêu lên hiện tượng này, mà không chỉ ra biện pháp để ngăn ngừa, tiêu diệt các thói xấu đó…” (Ngưng trích Ba chợ búa-Suy nghĩ về một số cố tật của dân Việt qua một bài báo- Vietbao.com )

“…Bởi vì một số tật xấu kể trên của người Việt trong nước vẫn còn thấy tại các siêu thị của người Việt mình bên này (ở mức độ ít nghiêm trọng hơn), đặc biệt là ngay trong khu vực Little Saigon, thủ đô của người Việt tị nạn. Đi vào các siêu thị Việt Nam, vẫn thấy những bịch trái cây bị bóc ăn thử, vỏ và hột vứt lăn lóc trên quầy. Vẫn thấy hàng hóa bị khách bới tung, vứt bừa bãi để lựa hàng cho vừa ý. Có người nói thích đi mua trái cây ở chợ Trung Đông, bởi vì trái cây ở đây không bị người mua trước “bấm” thử bầm dập, những người mua sau không dám mua nữa…” (Ngưng trích Ba chợ búa- Suy nghĩ về một số cố tật của dân Việt qua một bài báo, Vietbao.com 12/08/2014)

Phỏng vấn thăm dò đồng hương về vấn đề đi chợ cuối tuần tại hải ngoại

Chào các Anh và các Chị,

Tại hải ngoại, USA, Canada, Westminster, San José, Virginia, New york, Houston, Toronto, Vancouver, Montreal, Paris, London, Sydney, Munich, chắc đa số các bạn nình ông cuối tuần thường phải chở bà xã đi chợ mua đồ ăn cho tuần tới (không phải đi shopping xí xọn trong mấy cái thương xá đâu nhé!)

+ Các bạn hãy cho biết cảm tưởng của mình, những vui buồn, bực bội (nếu có)....

+ Bạn thấy gì quanh bạn, cho biết những nhận xét của quý bạn về thái độ, tâm lý mua của nình ông và nình bà VN trong chợ;

+ Bạn thường thấy gì trong chợ? Cung cách của nình ông, nình bà trong chợ (Chợ Tây và Chợ VN, chợ Tàu);

+ Thái độ lúc mua, lúc đẩy xe, lúc trả tiền;

+ Bạn đi với bà xã của bạn (phải trên 10 năm thâm niên mới hợp lệ);

+ Bạn từng bị hay được bà xã nhờ đi chợ một mình;

+ Ai thường sử dụng coupon giảm giá;

+ Nình ông thích mua gì trước mua gì sau cùng...Còn nình bà thì sao?

+ Vấn đề mua đồ sale, nhãn đỏ;

+ Nếu bạn là người độc thân, vợ chết, vợ bỏ hay bỏ vợ thì thái độ của bạn lúc đi chợ ra sao?

+ Ai thường móc bóp trả tiền.

Đây là một thăm dò ý kiến mà thôi.

Thành thật cám ơn tất cả,



Nguyễn Thượng Chánh, Montreal , Canada 2014

ĐÊM NỒNG NÀN.



   Đôi mình đối ẩm dưới trăng thanh, 
   Thủ thỉ đầy vơi mộng duyên lành, 
   Nâng niu tình ý bao lời ngỏ, 
   Bẽn lẽn em cười mắt long lanh. 

   Đêm sáng tơ trăng say ngắm em, 
   Má hồng phơn phớt ửng hồng thêm, 
   Vụng về tay ngọc em rót rượu, 
   Mời bạn chung tình say với em. 

   Men rượu men tình quyện hương đêm, 
   Vòng tay giữ trọn phút êm đềm, 
   Cùng nâng chén ngọc hồn lơi lả, 
   Anh uống giọt tình đọng môi em.


TRƯƠNG MINH NHỰT SÓC TRĂNG 13.9.2014

Thứ Năm, ngày 11 tháng 9 năm 2014

Hát bội Miền Nam và thêm hát bội Bình Định



Image
Hát Bội ở Miền Nam là một loại văn nghệ trình diễn cổ truyền ở Việt Nam.

(RFA): Từ trước năm 1930 ở miền Nam nước Việt chỉ có hát bội là nghệ thuật sân khấu duy nhứt để cung ứng cho nhu cầu giải trí của các tầng lớp dân chúng. Hát bội dùng vào các lễ cúng Kỳ Yên cho đình thần mỗi làng, cho các tiệc tùng đăng quan tiến chức, ngay cả các cuộc cầu siêu lớn tại chùa chiềng.


Hát bội là nghệ thuật do phong kiến đẻ ra bởi giai cấp quan lại, cựu trào cho nên nội dung nó cũng phải phục vụ cho phong kiến là lẽ dĩ nhiên. Đức Tả Quân Lê văn Duyệt không thích gì hơn là hát bội và đá gà. Cụ Bùi Hữu Nghĩa lúc bị đày đi làm đốc quân trấn vùng biên giới Việt Miên cũng không giải trí bằng gì hơn là hát bội. Từ Đức Tả Quân cho đến cụ Bùi Hữu Nghĩa đều biết soạn tuồng. Soạn tuồng cho lính hát cho dân xem. Dân thấy quan quân thích hát bội nên cũng tập tành dựng lên những đoàn hát bội đi hát đó đây. Quan trên khích lệ, thì bộ môn nghệ thuật ấy sống dễ dàng. Hát bội được phổ biến sâu rộng trong dân chúng một thời là vì vậy.
Theo một tài liệu trong lịch sử, hát bội có từ thời vua Lê Ngọa Triều, tính đến nay khoảng gần 1000 năm. Đầu tiên có một phường chèo người Tống tên Lâm Thủ Tiên sang nước ta vào hầu vua Lê, dạy cung nữ hát tuồng. Đến đời Nhà Trần, Đức Hưng Đạo Vương thắng quân Nguyên bắt được Lý Nguyên Cát, một nghệ sĩ trứ danh về lối hát cổ.



Lý Nguyên Cát được lưu lại làm thầy tuồng, dạy con quan và dân hát. Đến đời Trần Dụ Tôn ngài tỏ ra ham thích môn hát bội, bắt các vương hầu thi nhau soạn tuồng. Những tuồng hay ngoài việc được đưa ra trình diễn ở hội đình, người viết còn được ban thưởng.
Về hát bội có câu: “Có chồng say như trong chay ngoài bội. Ngó vô nhà như hội Tầm Dương”. Dư luận cũng tỏ ra khắt khe với nghề hát nên có câu: “Trồng trầu trồng lộn dây tiêu. Con theo hát bội mẹ liều con hư”. Cũng vì thành kiến xướng ca vô loại trên mà Đào Duy Từ, thời Lê Trịnh truất đi khi ông ra Bắc thi đậu thủ khoa. Lấy cớ ông là con nhà hát bội.



Hát bội là một bộ môn nghệ thuật cổ điển có tánh cách văn chương, mỗi giọng hát được soạn ra theo một thể văn, hoặc lục bát, hoặc song thất lục bát, hoặc tứ tuyệt, cho đến lối nói thường cũng phải đối và vần. Nghệ sĩ khi ra sân khấu vừa chú ý đến điệu bộ diễn xuất, lại vừa chú ý đến câu hát cho đúng với bổn tuồng. Lỡ sai một chữ hoặc sơ xuất trong cử chỉ nào đó, gặp phải người cầm chầu sành sỏi, họ sẽ đánh trống để hỏi cho ra lẽ. Diễn viên hát bội vì thế đòi hỏi nhiều công phu trong lúc tập luyện. Từ lối đi đứng, lối cầm một cây roi ngựa cho đến giọng hát, nhất cử nhất động đều phải phù hợp. Ngày xưa, các diễn viên vào nghề phải gia công học tập ít ra cũng vài ba năm mới mong thành thục được.


Image

Nói tới hát bội thì người ta nghĩ ngay đến các cốt truyện trong truyện Tàu, và khán giả bộ môn nghệ thuật cổ truyền này đã quá quen thuộc với các nhân vật. Lưu Kim Đính, Phàn Lê Huê, Chung Vô Diệm, Điêu Thuyền, Tiết Ứng Luông, La Thông v.v... Nhưng cũng có soạn giả đã đưa nhân vật lịch sử Việt Nam lên sân khấu hát bội: Soạn giả Đinh Bằng Phi với vở tuồng Phạm Ngũ Lão tùng chinh. Soạn giả Thành Tôn và Hồ Văn Lang với vở tuồng Nguyễn Huệ bình Thăng Long. Đây là một sự cải tiến mạnh mẽ và hợp lý hợp thời của sân khấu cổ mà ai nấy đều phải hoan nghinh. Vào năm 1962 vở hát bội Nguyễn Huệ bình Thăng Long được trình diễn cúng Kỳ Yên tại Đình Nam Chơn, Đa Kao, khán giả đi coi chật đình, và khen ngợi từng diễn viên như sau:

Trước tiên là kép Thành Tôn và cô đào Ba Út thật xuất sắc trong vai vợ chồng tướng Ngô Văn Sở. Vì Thành Tôn là một trong hai soạn giả của tuồng nầy nên thuộc rành lớp lang và lột tả một cách rất điệu nghệ vai Ngô Văn Sở. Còn cô Ba Út chỉ diễn tuồng nầy đâu có một vài lần, mà cũng làm tròn vai một cách đáng khen. Đến kép Mười Sự từng vang danh với những vai tướng trung như Quan Công, thì hôm đó diễn vai anh hung Nguyễn Huệ nghiêm chỉnh và sắc bén vô cùng. Còn cô Năm Đồ làm say sưa khán giả với vai Ngọc Hân Công Chúa, trong lớp anh hùng ngộ thuyền quyên, ai ai cũng tán thưởng. Quạt giấy bay lên sân khấu như bướm luyện vườn Xuân. Hội Khuyến Lệ Cổ Ca hân hoan khi thấy vở hát thành công ngoài sức tưởng tượng, càng thấy sự lo lắng duy trì nền cổ kịch phải được xúc tiến mạnh mẽ hơn.


Tuy khán giả đông đảo và khen đáo để, mà không biết tại sao hát bội ngày càng tàn lụn!

Khi xưa ở trong Nam có hát bội Nam Phần, với những đoàn hát bội chuyên hát cúng đình cúng miễu, và hàng tuần trên đài phát thanh, đài truyền hình cũng có chương trình hát bội Đinh Bằng Phi, hát bội Ban Vân Hạc. Song song đó thì ở ngoài Trung cũng có nghệ thuật hát bội mà người ta gọi nôm na là “Hát Bội Bình Định”, đã một thời được khán giả mến chuộng.


Nhắc đến Bình Định mà quên nói đến hát bội thực là một thiếu sót to lớn. Nếu miền Nam nổi tiếng với môn cải lương, miền Bắc với chèo cổ, thì Bình Định có hát bội góp mặt. Hát bội Bình Định nổi tiếng nhờ hai yếu tố: Tuồng tích giá trị và diễn viên điêu luyện. Nếu như ở trong Nam có những nghệ sĩ hát bội vang bóng một thời như kép Thành Tôn, đào Ba Út, Năm Đồ, Năm Nhỏ... thì hát bội Bình Định cũng có đào kép lừng danh là đào Ngọc Cầm, Thu An, và kép Long Trọng...Thế nhưng, thời kỳ cải lương xuống dốc thì hát bội Nam Phần lẫn hát bội Bình Định cũng xuống theo, mà còn trầm trọng hơn nhiều, gần như tê liệt.


Chính quyền thời kỳ trước 1975 đã có nhiều biện pháp nhằm cứu vãn hai thành phần hát bội này để không sớm bị mai một, mà cụ thể là vào khoảng đầu năm 1972 Phủ Quốc Vụ Khanh đặc trách văn hóa, đã tổ chức 3 đêm trình diễn hát bội tại Trường Quốc Gia Âm Nhạc Sài Gòn, gọi là “đối chiếu nghệ thuật hát bội hai miền Nam và miền Trung”. Đêm đầu là vở hát “Ngũ Hổ Bình Tây” do nghệ sĩ Bình Định, kịch đoàn Tây Sơn, Hội Khổng Học trình diễn. Đêm thứ hai cũng vở hát “Ngũ Hổ Bình Tây” do nghệ sĩ Miền Nam, và đêm thứ ba Hội Khuyến Lệ Cổ Ca trình diễn vở tuồng “Tiết Cương tế Thiết Khưu Phần”.


Khán giả trong lúc xem một số người nói hát bội Bình Định rất dễ nghe, nhưng thiếu phần huê dạng như hát bội Nam Phần. Nhờ cái hôm trình diễn đối chiếu hát bội Nam - Trung này, người ta mới gặp lại cặp tài danh hát bội Bình Định là Long Trọng - Thu An (đào hát bội Thu An chớ không phải soạn giả Thu An của cải lương). Hỏi dạo này “Ý Hiệp Ban”, tức ban hát bội nổi tiếng một thời ngoài Trung có còn hoạt động hay không, thì Long Trọng lắc đầu chán nản đáp: “Dạo này hát khó sống cho nên vợ chồng tôi đây đã mở quán cà phê hủ tiếu để kiếm ăn, thỉnh thoảng có lễ hội mời thì vợ chồng tôi mới hát thôi”! Người ta lại hỏi thăm cô đào tài sắc của miền Trung là Ngọc Cầm thì cặp Long Trọng - Thu An cho biết cũng mở quán phở như vợ chồng anh thôi. Rõ ràng là nghệ thuật không nuôi sống nổi con người chuyên nghiệp.


Ai đã làm cho sân khấu cổ truyền sụp đổ như vậy? Một hành động cụ thể khác cũng nhằm bảo tồn bộ môn nghệ thuật hát bội của chính quyền thời đó, là khuyến thích việc đào tạo mầm non bằng cách trợ cấp tiền hàng tháng cho học viên, nhưng rồi cũng chẳng đạt được bao nhiêu, nếu không nói là thất bại.


Năm 1969 lớp dạy hát bội của trường Quốc Gia Âm Nhạc Kịch Nghệ, lúc đầu ghi tên 15 người, nhưng hôm khai giảng chỉ có 10 học viên. Dạy được một thời gian người ta nhìn lại thì con số 10 người đã nghỉ học hết 7 còn lại 3. Thêm thời gian nữa thì nghỉ hết 2 còn 1 (như trong câu sấm Trạng Trình). Vậy mà lớp vẫn còn y nguyên, các giáo sư vẫn tiếp tục dạy như thường. Có người hỏi Giáo Sư Đinh Bằng Phi rằng lớp chỉ còn có một ngoe thì dạy cái nỗi gì chớ! Giáo sư trả lời: “Còn người học thì còn dạy chớ sao”!



Ngành Mai

Thứ Tư, ngày 10 tháng 9 năm 2014

THƠ VÀ HOẠ THƠ ( LÝ VĂN HÀO & TẠ LỆ VÂN.)

NƠI CHÚNG MÌNH YÊU NHAU

Bệnh Vô Cảm




Có được một xã hội văn minh, hiện đại ngày nay một phần lớn cũng là do những phát minh vĩ đại của con người . Một trong số đó chính là sự sáng chế ra rô-bốt, và càng ngày, rô-bốt càng được cải tiến cao hơn, tỉ mỉ hơn làm sao cho thật giống con người để giúp con người được nhiều hơn trong các công việc khó nhọc, bộn bề của cuộc sống . Chỉ lạ một điều : Đó là trong khi các nhà khoa học đang "vò đầu bứt tóc" không biết làm sao có thể tạo ra một con chip "tình cảm" để khiến "những cỗ máy vô tình" biết yêu, biết ghét, biết thương, biết giận thì dường như con người lại đi ngược lại, càng ngày càng vô tình, thờ ơ với mọi sự xung quanh . Đó chính là căn bệnh nan y đang hoành hành rộng lớn không những chỉ dừng lại ở một cá nhân mà đang len lỏi vào mọi tầng lớp xã hội - bệnh vô cảm .
    
Nhìn thấy cái xấu, cái ác mà không thấy bất bình, không căm tức, không phẫn nộ . Nhìn thấy cái đẹp mà không ngưỡng mộ, không say mê, không thích thú . Thấy cảnh tượng bi thương lại thờ ơ, không động lòng chua xót, không rung động tâm can . Vậy đó còn là con người không hay chỉ là cái xác khô của một cỗ máy ?
    
Trước hết là về cái đẹp, bây giờ ra ngoài đường, hiếm ai có thể bắt gặp một người đàn ông đạp xe ung dung dạo mát, thưởng ngoạn cái không khí trong lành, tươi mát dưới những hàng cây cổ thụ vàm bóng quanh bờ hồ ; một người con gái dịu hiền, yêu kiều trong chiếc váy thanh thoát tản bộ trên những con đường hoa sấu, hoa sữa đầy mộng mơ mà hầu hết là những dòng người tấp nập, vội vã, chen lấn xô đẩy trên đường, xe buýt . Lúc ấy cũng chính là lúc mà con người ta mất một phần tâm hồn đẹp đẽ đã bị chôn vùi dưới lớp cát . Phải chăng cũng vì như thế mà họ càng lúc càng khép chặt cánh cửa trái tim mình lại, không còn biết hưởng thụ cái đẹp mà chỉ nghĩ đến tiền, đến công việc ngày mai ?
    
Vô cảm với cái đẹp mới chỉ là bước đầu . Một khi người ta đã không biết ngưỡng mộ, không biết say mê, rung động trước những điều đẹp đẽ thì trái tim cũng dần chai sạn rồi đến đóng băng . Khi ấy, không chỉ là cái đẹp mà đứng trước những hành động ác độc, vô lương tâm, con người ta cũng cảm thấy bình thường, không oán trách cũng không cảm thông, động lòng với những nạn nhân bị hại . Một tháng trước, tôi đọc được một bài báo trên mạng có đưa tin về vụ một đứa bé Trung Quốc hai tuổi bị xe tải cán . Thương xót, đau lòng làm sao khi nhìn cô bé đau đớn nằm trên vũng máu mà không một người nào qua đường để ý, cuống cuồng gọi cấp cứu 
Họ nhìn thấy rồi đấy nhưng họ lại cố tình như không thấy, đi vòng qua cô bé để tiếp tục con đường nhạt thếch, sáo mòn của mình . Càng chua xót, đau lòng, phẫn nộ hơn khi chiếc xe tải tiếp theo nhìn thấy cô bé nằm đó, vẫn thoi thóp thở, bám víu lấy cuộc đời lại vô tình chẹt cả bốn bánh xe nặng trịch đi qua người cô bé, thản nhiên đi tiếp . Người qua đường vẫn thế, vẫn bình thản như không có chuyện gì xảy ra . Cô bé xấu số chỉ được cấp cứu khi một người phụ nữ nhặt rác đi qua, thấy cảm thông, đau lòng nên đã bế cô đi bệnh viện . Có những con người ích kỷ, vô tâm, tàn nhẫn như vậy đấy . Không những thế, bây giờ ra đường gặp người bị cướp, bị trấn lột, bị đuổi chém nhưng lại không thấy anh hùng nào ra can ngăn, cứu giúp hay chỉ một việc nhỏ nhoi thôi là báo công an . Đó là những con người "không dại gì" và cũng chính "nhờ" những người "không dại gì" đó mà xã hội ngày càng ác độc, hỗn loạn . Chính lẽ đó mà căn bệnh vô cảm càng được thể truyền nhiễm, lây lan .
    
Vô cảm còn là con đường trực tiếp dẫn đến những cái xấu, cái ác . Nó là một căn bệnh lâm sàng mà trong đó, não của người bệnh vẫn hoạt động nhưng trái tim lại hoàn toàn băng giá . Người ta đã vô cảm thì làm sao có thể thấu hiểu được nỗi đau, tình cảm của người khác , người ta chỉ nghĩ đến mình và lợi ích của riêng mình mà thôi . Nếu không vô cảm, tại sao các cô giáo ở trường mầm non lại nhẫn tâm giật tóc, đánh đập, bịt miệng các cháu bé còn ngây thơ, nhỏ tuổi ? Tại sao một người còn chưa qua tuổi trưởng thành lại vô tư chém giết cả nhà người ta để lấy của cải ? Xa hơn nữa là các công chức bình thản ăn tiền ủng hộ, trợ giúp những số phận đau thương, bất hạnh của người dân để kiếm lợi cho riêng mình . Và còn nhiều, còn nhiều hành động xấu xa hơn nữa . Tất cả những điều vô lương tâm ấy đề xuất phát từ căn bệnh vô cảm mà ra .
    
Chúng ta biết bệnh vô cảm vô cùng nguy hiểm nhưng lại đặt ra câu hỏi : Rốt cuộc thì nguyên nhân tại sao ? Suy cho cùng, tình cảm là điều chi phối tất cả . Những người vô cảm là những người bị thiếu hụt tình yêu thương . Chính vì không cảm nhận được tình yêu thương mà người ta ngày càng lạnh giá . Một phần nữa cũng là do xã hội hiện đại quá bận rộn và đòi hỏi con người phải làm việc, làm việc và làm việc mà bỏ quên thời gian để trao nhau hơi ấm của tình thương, để ươm mầm cảm xúc .
    
Tình cảm như những hạt mưa, hạt mưa càng to, càng nặng thì càng dập tắt được những ngọn lửa của lòng thù hận, ghen ghét, bi ai và nó cũng như một ngọn lửa thổi bùng cháy mãnh liệt trong tâm hồn để nuôi dưỡng tiếp nguồn sống cho chúng ta . Vì vậy, điều duy nhất chúng ta có thể làm để cho căn bệnh vô cảm "không còn đất sống" là hãy biết mở cửa trái tim để biết cảm nhận, biết yêu ghét, thương giận và chia sẻ những điều tinh túy đó cho những người xung quanh mình .
    
"Con người ta không phải là cái đồng hồ và trái tim ta cũng không phải là cái lò xo" - một giáo sư người Anh đã nói như thế . Tóm lại, ta nhận thấy rằng căn bệnh vô cảm đang lan tràn ngày càng rộng lớn và trở nên vô cùng nguy hiểm, biến con người thành một cỗ máy vô tri chỉ biết vận động . Đừng để điều đó xảy ra mà hãy đấu tranh để giành lại phần "người", giành lại "trái tim" mà Thượng Đế, mà tạo hóa đã ban cho chúng ta, đào thải căn bệnh vô tình quái ác ra khỏi xã hội . /.
 
 

 - Phan Hoàng Yến , học sinh lớp 9A2 trường trung học Chu Văn An, Hà Nội


Ngọc Giao sưu tầm

NHỮNG BÀI HÁT TIẾNG ANH HAY NHẤT

Những điều con trai muốn con gái biết.

LỜI HAY Ý ĐẸP.

CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ VÀ ĐỒNG MÔN TRƯỜNG HOÀNG DIỆU SÓC TRĂNG THAM QUAN, ỦNG HỘ HOANGDIEUTRUONGXUASAIGON.BLOGSPOT.COM. CHÚC THẦY CÔ VÀ ANH CHỊ EM NHIỀU SỨC KHỎE, THÀNH CÔNG TRONG CÔNG VIỆC.