SKĐS - Ngày đầu tiên của năm mới Bính Ngọ, một hiện tượng thiên văn thú vị sẽ xuất hiện - điều mà thế giới gần hai thập kỷ qua chưa từng chứng kiến và nó sẽ không lặp lại cho đến năm 2044.
Hội Thiên văn Hà Nội (HAS) cho biết, ngày đầu tiên của năm mới Bính Ngọ, một hiện tượng thiên văn thú vị sẽ xuất hiện - điều mà thế giới gần hai thập kỷ qua chưa từng chứng kiến. Và nó sẽ không lặp lại cho đến năm 2044.
Cụ thể, vào ngày hôm nay, 17/2, Trái Đất bước vào "kỷ nguyên vàng" của nhật thực. Trong ba năm tới, sáu lần nhật thực sẽ quét qua hành tinh: ba nhật thực hình khuyên và ba nhật thực toàn phần, tất cả đều diễn ra trong giai đoạn 2026 - 2028.
Nhật thực hình khuyên luôn là hiện tượng thiên văn đáng mong đợi.
Chi tiết nhật thực hình khuyên vào ngày 17/2:
Khu vực quan sát: nhật thực hình khuyên tại Nam Cực và nhật thực một phần tại phía Nam của Nam Mỹ (Chile, Argentina), phía nam của Châu Phi và một số vùng thuộc Ấn Độ Dương/Đại Tây Dương. Việt Nam sẽ không thể quan sát được lần nhật thực này
Mốc thời gian cụ thể (theo giờ Việt Nam):
Địa điểm đầu tiên nhìn thấy nhật thực một phần: 16 : 56 : 26 - 17/2
Địa điểm đầu tiên nhìn thấy nhật thực hình khuyên: 18 : 42: 54 - 17/2
Nhật thực cực đại: 19 : 12 : 04 - 17/2
Địa điểm cuối cùng nhìn thấy nhật thực hình khuyên: 19 : 41 : 29 - 17/2
Địa điểm cuối cùng nhìn thấy nhật thực một phần: 21 : 27 : 42 - 17/2
Trong sự kiện này, Mặt Trăng sẽ ở hơi xa Trái Đất nên không che kín hoàn toàn đĩa sáng Mặt Trời, để lại một vòng sáng rực bao quanh - một trong những cảnh tượng nhật thực đẹp nhất có thể quan sát.
Chiêm ngưỡng Mặt Trăng đỏ thẫm trong nguyệt thực toàn phần đêm qua
SKĐS - Toàn bộ quá trình nguyệt thực kéo dài 5 giờ 27 phút, trong đó pha toàn phần - khi Mặt Trăng hoàn toàn chìm trong bóng Trái Đất - diễn ra 82 phút. Mặt Trăng sáng chuyển màu đỏ thẫm đẹp kỳ ảo.
Đêm 7/9, rạng sáng 8/9, nguyệt thực toàn phần, hay còn gọi là "trăng máu", có thể quan sát rõ tại châu Âu, châu Phi, châu Á (có Việt Nam) và châu Úc.
Nguyệt thực xảy ra khi Trái đất nằm giữa Mặt Trời và Mặt Trăng, khiến ánh sáng Mặt Trời bị chắn lại. Trong vài giờ, bóng Trái đất từ từ trùm lên Mặt Trăng. Khi vào giai đoạn toàn phần, Mặt Trăng sẽ chuyển sang màu đỏ gỉ sắt do ánh sáng Mặt Trời khúc xạ qua khí quyển Trái Đất - minh chứng sống động cho "bộ máy đồng hồ" kỳ diệu của hệ Mặt Trời.
Các pha chuyển màu của Mặt Trăng.
Toàn bộ quá trình nguyệt thực kéo dài 5 giờ 27 phút, trong đó pha toàn phần - khi Mặt Trăng hoàn toàn chìm trong bóng Trái Đất - diễn ra 82 phút. Đặc biệt, sự kiện lần này trùng với thời điểm Mặt Trăng ở gần Trái Đất nhất (cận địa), khiến Mặt Trăng trông to và sáng hơn bình thường. Đây chính là lý do hiện tượng được gọi là "siêu trăng máu", một sự kết hợp thiên văn hiếm gặp.
Thời điểm lúc 23 giờ ngày 7/8, Mặt Trăng chuẩn bị vào pha nguyệt thực toàn phần.
Trong giai đoạn toàn phần, ánh sáng Mặt Trời không chiếu trực tiếp tới Mặt Trăng. Thay vào đó, ánh sáng xuyên qua khí quyển Trái Đất bị tán xạ Rayleigh, khiến những bước sóng đỏ-cam len lỏi chiếu lên bề mặt Mặt Trăng. Hiện tượng này khiến Mặt Trăng chuyển sang màu đỏ cam hoặc nâu gạch đặc trưng - được gọi là "blood moon".
Tại Việt Nam, người yêu thiên văn có thể bắt đầu theo dõi từ khi Mặt Trăng đi vào bóng nửa tối, song giai đoạn đẹp nhất là từ 2h đến gần 4h sáng, khi nguyệt thực toàn phần diễn ra. Vào thời điểm này, Mặt Trăng chuyển sang màu đỏ cam rực rỡ, nổi bật trên bầu trời cuối đêm.
Tô Hội
Vì sao tơ nhện chắc hơn thép?
(NLĐO) - Các nhà khoa học Mỹ và Anh đã giải mã được bí mật phân tử của sợi tơ nhện, mở đường cho một loại vật liệu đột phá trong lĩnh vực y tế, quốc phòng...
Theo SciTech Daily, nhóm tác giả từ Đại học bang San Diego (Mỹ) và King's College London (KCL - Anh) đã khám phá các tương tác phân tử tạo nên những đặc tính đáng kinh ngạc của tơ nhện.
Tơ nhện có độ bền đáng kinh ngạc - Ảnh: SCITECH DAILY
Công bố phát hiện trên tạp chí khoa học PNAS, các tác giả cho biết sợi tơ nhện được tạo thành từ protein, những chuỗi dài được cấu tạo từ các axit amin. Bên trong các protein này, một số axit amin tương tác với nhau theo cách hoạt động như những "miếng dán" phân tử.
Những liên kết lặp đi lặp lại và có thể đảo ngược này giúp các protein tập hợp, sắp xếp và cuối cùng khóa chặt vào một cấu trúc có thể chịu được sự kéo giãn và tải trọng nặng.
Để đi đến phát hiện này, nhóm tác giả đã kết hợp giữa các công cụ tính toán và thực nghiệm tiên tiến bao gồm mô phỏng động lực học phân tử, mô hình cấu trúc AlphaFold3 và quang phổ cộng hưởng từ hạt nhân.
Phương pháp này đã chứng minh rằng các axit amin arginine và tyrosine trong tơ nhện tương tác với nhau nhằm kích hoạt sự tập hợp ban đầu của các protein.
Điều quan trọng là những tương tác này vẫn tiếp tục diễn ra trong suốt quá trình hình thành sợi tơ, giúp tạo nên cấu trúc nano phức tạp chịu trách nhiệm cho hiệu suất cơ học vượt trội.
“Nghiên cứu này cung cấp lời giải thích ở cấp độ nguyên tử về cách các protein không có cấu trúc xác định lắp ráp thành các cấu trúc có trật tự cao và hiệu suất cao” - giáo sư Chris Lorenz từ KCL cho biết.
Cũng theo giáo sư Lorenz, kết quả trên cho thấy tiềm năng ứng dụng rộng lớn của tơ nhện trong các lĩnh vực như sản xuất quần áo bảo hộ nhẹ, linh kiện máy bay, cấy ghép y tế phân hủy sinh học, robot mềm...
Những khám phá chấn động về Trái Đất trong năm qua
(NLĐO) - Từ những điều kỳ lạ xảy ra với lõi Trái Đất cho đến sự sống ở nơi "bất khả thi", hành tinh của chúng ta tiếp tục khiến giới khoa học kinh ngạc.
Tờ CNN đã tổng kết những khám phá nổi bật nhất về Trái Đất trong năm vừa qua, những thứ chứng minh rằng loài người hãy còn hiểu biết rất ít về chính hành tinh của mình.
1. Tảng đá lưu giữ "chương chưa từng biết của lịch sử Trái Đất"
Một nghiên cứu vào tháng 6 xác định mỏm đá Nuvvuagittuq tại Quebec (Canada) có niên đại 4,16 tỉ năm, khiến nó trở thành khối đá cổ nhất thế giới và là mẫu vật duy nhất từ liên đại Hỏa Thành, là thời kỳ địa chất từ khi Trái Đất hình thành cho đến 4 tỉ năm về trước.
Mỏm đá Nuvvuagittuq ở Canada lưu giữ một chương sơ khai của lịch sử Trái Đất - Ảnh: Jonathan O’Neil.
Trái Đất sở hữu quá trình kiến tạo mảng liên tục nên đá trên mặt đất liên tục bị kéo vào lòng đất, xé vụn, tái chế. Vì vậy khối đá ở Canada còn nguyên sau 4,16 tỉ năm là đáng kinh ngạc.
Phát hiện này mở ra cơ hội cho việc nghiên cứu sâu hơn về cấu tạo đá và bất kỳ hóa thạch nào mà nó chứa đựng, nhằm làm sáng tỏ một chương chưa được biết đến trong lịch sử Trái Đất.
2. "Ma trơi" đã kích thích sự sống ra đời?
Một nghiên cứu công bố hồi tháng 9-2025 chỉ ra rằng các "vi sét" - tạo ra từ bong bóng nước tích điện – đã kích cháy khí methane ở đầm lầy, tạo ra hiện tượng ma trơi.
Đáng chú ý, cơ chế "vi sét" này có thể chính là tác nhân hình thành các khối xây dựng sự sống từ 3 tỉ năm trước.
3. Cực Bắc từ tiếp tục "bỏ chạy"
Vào năm 2025, các nhà khoa học đã phải cập nhật lại Mô hình Từ trường thế giới (WMM) để đảm bảo độ chính xác cho hệ thống định vị GPS toàn cầu.
SĐiều này là do cực Bắc từ của Trái Đất tiếp tục dịch chuyển đáng kể. Cực Bắc từ vốn không trùng khớp với Bắc Cực trên bản đồ địa lý, liên tục bị trôi từ vùng Bắc Cực ở Canada sang vùng Siberia của Nga.
Sau giai đoạn tăng tốc (đạt 55 km/năm vào 1990), tốc độ này đã chậm lại còn khoảng 35 km/năm từ 2015
4. Hệ sinh thái sâu nhất thế giới
Tại rãnh đại dương giữa Nga và Alaska, các nhà khoa học phát hiện một hệ sinh thái ở độ sâu 9.500 mét, thuộc "vùng tăm tối" của đại dương.
Tại đây, các loài trai và giun ống sinh tồn nhờ quá trình hóa tổng hợp khí methane do vi khuẩn tạo ra, một cuộc sống thích nghi hoàn toàn với bóng tối dày đặc, cái lạnh và áp suất "tử thần".
5. Lõi Trái Đất biến dạng, rò rỉ
Năm 2024, một nhóm nghiên cứu xác nhận lõi bên trong của Trái Đất đã đảo ngược hướng quay. Tháng 2-2025, nhóm này phát hiện thêm lõi này đang bị biến dạng ở lớp nông nhất.
Lõi Trái Đất còn che giấu nhiều bí mật - Ảnh minh họa: DOWN TO EARTH
Vào tháng 5-2025, một nghiên cứu khác dựa trên cấu tạo đá ở Hawaii cho thấy ít nhất một lượng nhỏ vàng đã thoát ra khỏi lõi này và trào dần lên bề mặt.
Sưu tầm
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét