Vùng nước xanh thẳm của đầm Venice, những ngày đầu hè 2025 bất ngờ xuất hiện một sinh vật khiến cả thành phố lặng đi vì ngạc nhiên: một chú cá heo mũi chai đơn độc, sau này được người dân đặt tên là Mimmo. Cái tên xuất hiện từ những câu chuyện được kể lại ngoài bến gondola: một tay chèo già ở Riva degli Schiavoni gọi chú là “Mimmo” sau khi nhìn thấy chú bơi sát mạn thuyền, và cái tên ấy lan nhanh, trở thành cách Venice đón nhận vị khách hoang dã theo lối thân mật rất Ý.
Dolphin bottlenose – loài cá heo mũi chai – vốn sinh sống ở vùng nước sâu ngoài Adriatic, hiếm khi tiến vào các đầm lầy nông và chằng chịt như Venice. Các nhà sinh học biển cho rằng Mimmo thuộc nhóm cá heo trẻ, tò mò, có khả năng tách khỏi đàn trong giai đoạn khám phá. Cơ chế định vị của loài này dựa trên echolocation, âm thanh dội lại từ vật thể trong nước, và chính hệ thống này giúp Mimmo có thể luồn lách giữa hệ thống kênh phức tạp như Venice mà không va chạm. Những cú nhào lộn, cách chú giữ nhịp khi rượt đuổi đàn cá nhỏ, hay kỹ thuật lao mình vừa đủ sát mặt nước để lấy oxy… tất cả đều cho thấy chú hoàn toàn khỏe mạnh, không phải cá thể bị thương lạc vào vùng nước lạ như nhiều người lo ban đầu.
Một giai thoại được kể bởi đội cứu hộ Lagunamare: trong lần theo dõi đầu tiên, họ cho rằng Mimmo sẽ rời đầm sau một ngày. Nhưng đến rạng sáng hôm sau, đúng giờ thủy triều lên, chú lại xuất hiện tại Bacino San Marco, bơi một vòng dài rồi biến mất dưới bóng cầu. Từ đó, Mimmo hiện lên gần như theo một nhịp điệu riêng – lặng lẽ nhưng đều đặn. Nhiều gondoliere cho biết có những buổi sáng, chú bơi song song với thuyền, như thể đang dẫn đường.
Sự hiện diện của Mimmo khiến Venice thay đổi cảm xúc. Thành phố vốn quá quen với tiếng động cơ của vaporetti và nhịp khách du lịch dồn dập, nay bất chợt có thêm một khoảnh khắc nguyên sơ: mặt nước rung nhẹ khi chú xuất hiện, ánh sáng Adriatic phản chiếu lên lưng chú, và đám đông trên bờ im lặng để quan sát. Một vài nhiếp ảnh gia đã bắt đầu theo dõi chú, trong đó có Marco Bellini – người chụp những bức ảnh đầu tiên đăng trên mạng xã hội, giúp hình ảnh Mimmo lan ra khắp Ý. Dù không phải “tác phẩm nghệ thuật” theo nghĩa cổ điển, những bức ảnh ấy vẫn có tác giả, có thời điểm ra đời và vai trò của chúng là tái kết nối con người với phần thiên nhiên còn sót lại trong Venice.
Nếu nhìn sâu hơn, câu chuyện Mimmo làm dậy lên câu hỏi về tương lai sinh thái của đầm Venice. Sự có mặt của chú phản ánh một vùng nước đã sạch trở lại sau nhiều nỗ lực hạn chế giao thông cơ giới và điều chỉnh dòng chảy. Một số nhà nghiên cứu xem Mimmo như tín hiệu của khả năng phục hồi sinh thái – một sinh vật hoang dã chọn nơi đây như một không gian đủ an toàn để kiếm ăn và nô đùa.
Không ai biết Mimmo sẽ ở lại bao lâu. Có thể một ngày chú sẽ rời Venice và trở lại với vùng nước sâu của Adriatic. Nhưng trong quãng thời gian ngắn ngủi này, chú đã trở thành nhân vật khiến thành phố dừng lại để ngước nhìn mặt nước – một lời nhắc rằng Venice, trước khi là tác phẩm kiến trúc, vẫn là một hệ sinh thái sống, nơi thiên nhiên đôi khi quay trở lại để nói rằng nó vẫn còn hiện diện.
Vòm cổng ấy, với những đường gân đá xếp lớp và những mảng trổ sâu do thời gian bào mòn, từng là cửa ngõ nghi lễ quan trọng dưới triều Hoàng đế La Mã Thần thánh Charles IV. Nó đánh dấu điểm khởi đầu của con đường dẫn từ phố Cổ sang Lâu đài Praha – một trục huyết mạch gắn với các đoàn rước, các nghi lễ hoàng gia và cả đời sống thường nhật của người dân từ thế kỷ XIV.
Phía sau vòm cổng, khu phố Malá Strana hiện ra như một bản giao hòa kiến trúc. Những mái ngói đỏ sẫm, mặt tiền Baroque uốn lượn, khung cửa sổ hình vòm và lan can sắt rèn hoa văn tinh tế đều là dấu tích của cuộc tái thiết lớn sau trận hỏa hoạn năm 1541. Dù vậy, đâu đó dưới lớp Baroque rực rỡ vẫn còn những nền tảng Romanesque và Gothic, hòa quyện thành một dòng chảy lịch sử liên tục qua nhiều thế kỷ.
Con phố lát đá cuội – mòn bóng từ những đoàn thương nhân và khách hành hương Trung Âu – uốn cong theo địa hình tự nhiên, giữ nguyên dáng dấp cổ xưa. Bên vòm cổng, chiếc đèn sắt rèn đậm hơi thở thủ công của Praha thế kỷ XVII là điểm nhấn lặng lẽ, đưa ta về thời những nghệ nhân rèn uốn từng thớ kim loại bằng tay.
Praha có thể gìn giữ được vẻ đẹp ấy vì thành phố chưa từng vội vã phá bỏ để xây lại. Mỗi thế hệ chỉ chồng thêm một lớp ký ức lên lớp trước, giữ nguyên tinh thần sống của nơi này. Vì vậy, khi bước dưới vòm cổng cổ và nhìn ra con phố sáng nhẹ phía xa, ta cảm nhận được sự giao hòa kỳ lạ giữa bóng tối và ánh sáng, giữa quá khứ và hiện tại, giữa tĩnh lặng và chuyển động – một cảm giác chỉ Praha mới mang lại.
Pane e Vino - 3 Nguyễn Khắc Cần
Từ thế kỷ 5–6, cư dân vùng Veneto tìm đến các đảo nhỏ trong đầm phá Adriatic để tránh chiến tranh. Họ không có nền đất rắn, không có đá tự nhiên, chỉ có bùn nước và cây rừng lấy từ dãy Alps. Thế nhưng, từ điều kiện tưởng như bất lợi đó, họ đã tạo nên giải pháp mang tính thiên tài: đóng hàng triệu cọc gỗ — từ tùng, thủy sam, thông larch và sồi — xuống lớp bùn mềm cho đến khi chạm lớp caranto, một nền đất tự nhiên rắn chắc gồm hỗn hợp cát và đất sét nén. Trên các cọc đó, họ đặt các thanh xà ngang, và bên trên là lớp đá Istria — loại đá siêu bền, không bị muối ăn mòn. Chính mặt nền đá đó là thứ đang nâng đỡ những công trình tráng lệ như Palazzo Ducale, Cầu Rialto hay quảng trường San Marco.
Điều khiến giới nghiên cứu ngạc nhiên là tại sao gỗ không mục sau hàng thế kỷ ngâm trong nước? Câu trả lời nằm ở môi trường nước thiếu oxy. Khi bị chôn sâu dưới bùn và nước, gỗ không tiếp xúc với không khí, khiến vi khuẩn và nấm phá hủy không thể tồn tại. Qua thời gian, các khoáng chất trong nước thấm vào cấu trúc gỗ, khiến chúng gần như hóa đá. Vì vậy những cọc gỗ ấy không còn là gỗ theo nghĩa thông thường mà tồn tại ở trạng thái vừa hữu cơ vừa khoáng hóa — cực kỳ bền chắc.
Tuy nhiên, Venice không phải công trình bất tử. Thành phố vẫn lún tự nhiên theo thời gian, và biến đổi khí hậu làm nước biển dâng cao, buộc Ý phải liên tục theo dõi, gia cố, và triển khai các dự án bảo vệ. Trong số đó, hệ thống đê chắn di động MOSE là một trong những giải pháp hiện đại nhất nhằm bảo vệ Venice trước triều cường.
Có một chi tiết thú vị ít người biết: tuổi thọ của cọc gỗ Venice trong môi trường nước có thể cao gấp 10–15 lần so với gỗ sử dụng trên cạn. Vì thế, nền móng thành Venice vẫn còn bền vững đến ngày nay — một minh chứng sống cho khả năng thích ứng phi thường của con người.
Venice không chỉ là thành phố của nghệ thuật và tình yêu, mà còn là biểu tượng của trí tuệ kỹ thuật cổ đại. Một nơi mà thiên nhiên và con người không đối đầu, mà tìm cách cùng tồn tại. Một thành phố không được xây chỉ bằng vật liệu — mà bằng sự kiên trì, trí tuệ và khát vọng tạo nên điều không tưởng.
Đó không phải thành phố nổi. Đó là thành phố đứng trên thời gian.
Cây Mark Twain được đặt tên theo nhà văn và nhà trào phúng nổi tiếng người Mỹ, Mark Twain. Nó đã sống khoảng 1.341 năm khi bị đốn hạ, nghĩa là nó bắt đầu phát triển vào khoảng thế kỷ thứ 6. Với chiều cao 331 feet (khoảng 100 mét), đây là một mẫu vật khổng lồ. Quá trình đốn hạ đã tiêu tốn công sức của một đội gồm hai người đàn ông và mất 13 ngày để cưa xuyên qua thân cây đồ sộ. Các mặt cắt ngang lớn của thân cây sau đó đã được gửi đến các viện bảo tàng, bao gồm Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Hoa Kỳ ở New York và Bảo tàng Anh ở London. Những phần này được sử dụng để giới thiệu về tuổi đời và sự vĩ đại của các cây Sequoia, với các vòng sinh trưởng minh họa các sự kiện lịch sử đã xảy ra trong suốt vòng đời của cây. Việc đốn hạ cây Sequoia Mark Twain là một phần của xu hướng rộng lớn hơn trong thế kỷ 19 là chặt hạ những cây khổng lồ vì mục đích trưng bày, thường là tại các hội chợ thế giới và bảo tàng. Thật không may, nhiều cây trong số này đã bị mất đi trước khi mọi người hiểu rõ về sự quý hiếm và tầm quan trọng sinh thái của chúng. Ngày nay, các cây Sequoia khổng lồ được bảo vệ trong các công viên quốc gia, đảm bảo rằng các thế hệ tương lai có thể chiêm ngưỡng kích thước và tuổi thọ đáng kinh ngạc của chúng mà không bị phá hủy
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét