Có một loại chất lỏng kỳ lạ dường như không tuân theo trực giác thông thường, thậm chí còn có thể tự 'leo' lên thành bình chứa để thoát ra ngoài.
Ảnh: Science Notes
Hiện tượng này xuất hiện ở đồng vị Helium-4 khi được làm lạnh xuống dưới khoảng 2,17 kelvin (tương đương -270,98°C). Ở nhiệt độ cực thấp đó, heli chuyển sang trạng thái gọi là siêu lỏng (superfluid), một pha vật chất mang các tính chất lượng tử ở quy mô có thể quan sát bằng mắt thường. Chất lỏng này gần như không có độ nhớt, nghĩa là có thể chảy qua những khe hở cực nhỏ mà các chất lỏng thông thường không thể đi qua.
Ảnh: SciTechDaily
Điều khiến heli siêu lỏng nổi tiếng chính là khả năng tạo ra một lớp màng siêu mỏng phủ kín mọi bề mặt tiếp xúc với nó. Lớp màng này chỉ dày vài chục nanomet nhưng có thể lan khắp thành bình. Do không có ma sát nội tại, heli liên tục di chuyển dọc theo lớp màng ấy. Nếu bình chứa không được bịt kín, chất lỏng sẽ từ từ bò lên thành, tràn qua miệng bình rồi chảy xuống ngoài cho đến khi toàn bộ heli trong bình thoát hết. Hiện tượng này được gọi là hiệu ứng Rollin hay màng siêu lỏng, khiến nhiều người lần đầu quan sát có cảm giác như chất lỏng đang "thách thức" các định luật vật lý.
Thực tế, heli không hề chiến thắng trọng lực. Năng lượng cần để chất lỏng leo lên chỉ rất nhỏ vì lớp màng cực mỏng, trong khi các hiệu ứng lượng tử cho phép dòng siêu lỏng duy trì chuyển động mà gần như không bị tiêu hao. Đây là một trong những minh chứng rõ ràng nhất cho việc cơ học lượng tử có thể tạo ra những hiện tượng kỳ lạ ngay trong thế giới vĩ mô.
Ảnh: University of Helsinki
Ngoài khả năng "leo tường", heli siêu lỏng còn sở hữu nhiều tính chất khác thường như truyền nhiệt nhanh gấp hàng nghìn lần kim loại đồng, tạo thành những xoáy lượng tử cực kỳ ổn định và có thể chảy mãi trong các vòng kín mà không giảm tốc trong điều kiện lý tưởng. Những đặc tính này khiến nó trở thành công cụ quan trọng trong các hệ thống làm lạnh nam châm siêu dẫn, máy gia tốc hạt và nhiều thiết bị nghiên cứu vật lý hiện đại.
Nhìn qua tưởng như một màn "ảo thuật" của tự nhiên, nhưng chất lỏng biết leo tường thực chất lại là cánh cửa mở ra thế giới lượng tử kỳ diệu – nơi các quy luật quen thuộc của cuộc sống hàng ngày không còn là giới hạn tuyệt đối.
Thanh Bình Tổng Hợp
Bí ẩn công trình kiến trúc hình ngũ giác 5.500 năm tuổi ở miền trung Trung Quốc
Phát hiện công trình 5.500 năm tuổi ở miền trung Trung Quốc hé lộ những hiểu biết sâu sắc về 'Văn hóa gốm vẽ' cổ đại.
Các nhà khảo cổ học khai quật được một công trình kiến trúc hình ngũ giác 5.500 năm tuổi ở miền trung Trung Quốc. Công trình này thuộc về người Ngưỡng Thiều, có thể là những người đầu tiên ở Trung Quốc sống bằng nông nghiệp, trong một xã hội thời kỳ đồ đá mới sinh sống dọc theo đoạn giữa của sông Hoàng Hà từ khoảng năm 5.000 đến 3.000 Trước Công Nguyên.
Nền văn hóa Ngưỡng Thiều này nổi tiếng với những sản phẩm gốm sứ tuyệt đẹp đã làm kinh ngạc các nhà khoa học trong suốt một thế kỷ.
Các nhà khảo cổ học khai quật được một công trình kiến trúc hình ngũ giác 5.500 năm tuổi ở miền trung Trung Quốc. Ảnh: @SCMP.
Các nhà khảo cổ học ở miền trung Trung Quốc tin rằng, công trình 5.500 năm tuổi này được sử dụng bởi một nền văn hóa thời kỳ đồ đá mới, đi đầu trong ngành gốm sứ cổ đại của Trung Quốc. Nghiên cứu sâu công trình ngũ giác này, các chuyên gia phát hiện một hố bếp cổ, một ống khói, bằng chứng về cột trụ và đồ gốm sơn đỏ cực kỳ tinh xảo.
Mặc dù mục đích sử dụng của công trình vẫn chưa được biết, nhưng các chuyên gia cho biết phát hiện này sẽ tạo ra “giá trị học thuật mạnh mẽ cho nghiên cứu về các nền văn hóa thời kỳ đồ đá mới và tiền sử ở lưu vực Thái Nguyên, Trung Quốc”.
Thiên Đăng - (Theo SCMP)
Nhiều hiện vật bằng đồng độc nhất vô nhị trong hầm mộ cổ ở Thiểm Tây
Vết tích hầm rượu và 16 ngôi mộ thuộc triều đại Tây Chu, một hố chôn xe ngựa và một hố chôn ngựa tìm thấy ở tỉnh Thiểm Tây.
Một số lao động nông thôn tại làng Dương Gia, tỉnh Thiểm Tây, miền tây Trung Quốc, đã tình cờ phát hiện một hầm cất giữ đồ đồng, bên trong chứa 27 hiện vật bằng đồng vô cùng quý giá có niên đại khoảng 3.000 năm.
Những đồ đồng này thuộc về gia tộc Shan, một dòng họ quan lại có địa vị cao dưới triều đại Tây Chu (khoảng 1.100 TCN – 771 TCN).
Trong hầm mộ còn có 12 chiếc đỉnh đồng (ding) – loại nồi nấu ăn có hai quai và ba hoặc bốn chân – bởi trên mỗi chiếc đều khắc bài minh văn dài khoảng 300 chữ, một điều rất hiếm gặp. Ảnh: @China.org.
Khi các chuyên gia của Viện Khảo cổ và Di tích Văn hóa tỉnh Thiểm Tây tiến hành khai quật hầm cất giữ này cùng khu vực khoảng 300m2 xung quanh, họ đã phát hiện 16 ngôi mộ (trong đó có 5 ngôi mộ thời Tây Chu, số còn lại thuộc giai đoạn tiền Tây Chu), một hố chôn xe ngựa và một hố chôn ngựa.
Nổi bật nhất là một chiếc mâm đồng mang bài minh văn dài 350 chữ. Bên cạnh giá trị lịch sử, phần lớn các hiện vật còn là những tác phẩm nghệ thuật tinh xảo, được đánh giá rất cao về thiết kế và kỹ thuật chế tác.
Điều đặc biệt có ý nghĩa đối với việc mở rộng hiểu biết về thời kỳ cổ đại là 12 chiếc đỉnh đồng - loại nồi nấu ăn có hai quai và ba hoặc bốn chân – bởi trên mỗi chiếc đều khắc bài minh văn dài khoảng 300 chữ, một điều rất hiếm gặp. Những ghi chép được lưu giữ trên đồng suốt hàng nghìn năm này có giá trị độc nhất vô nhị, bởi chúng liệt kê tên của 11 trong tổng số 12 vị vua Tây Chu. Chỉ có Chu U Vương, vị vua cuối cùng của triều đại Tây Chu, là không được nhắc đến.
Hơn thế nữa, các bài minh văn còn ghi lại mối quan hệ giữa 8 thế hệ của gia tộc Shan với 12 đời vua Tây Chu. Không chỉ giúp xác định niên đại của thời Tây Chu, những tư liệu này còn có giá trị quan trọng trong việc xây dựng niên biểu của thời đại đồ đồng Tây Chu, cũng như hệ thống niên đại của ba triều đại Hạ, Thương và Chu.
Đồng thời, các bài minh văn cũng cung cấp nguồn tư liệu tham khảo quan trọng để nghiên cứu lịch sử gia tộc Shan và mối quan hệ giữa vương triều Chu với các nhóm dân tộc ở khu vực tây bắc Trung Quốc.
Mời Quý Độc Giả cùng xem video: “2 chiếc thuyền độc đáo bậc nhất của ngành khảo cổ học”. Nguồn video: @THVL 24News.
Bí ẩn xung quanh mặt nạ vàng 3.000 năm tuổi trong lăng mộ hoàng gia
Việc phát hiện một chiếc mặt nạ vàng 3.000 năm tuổi ở Hà Nam (Trung Quốc), cho thấy việc sử dụng vàng hiếm hoi trong thời nhà Thương.
Các nhà khảo cổ học ở miền trung Trung Quốc đã khai quật được một chiếc mặt nạ vàng có niên đại ít nhất 3.000 năm, đây là hiện vật đầu tiên thuộc loại này được tìm thấy từ thời nhà Thương (khoảng từ năm 1.600 TCN-1.046 TCN).
Ông Gu Wanfa, giám đốc Viện Nghiên cứu Di tích Văn hóa và Khảo cổ học thành phố Trịnh Châu cho biết, phát hiện ở Hà Nam cho thấy, di vật mặt nạ bằng vàng được tìm thấy trong lăng mộ hoàng gia. Nó được dùng để che kín toàn bộ khuôn mặt người mất để đảm bảo linh hồn được toàn vẹn.
Mặt nạ vàng cổ Trung Quốc đặt ra nhiều câu hỏi về văn hóa nhà Thương. Ảnh: @SCMP.
Cũng theo ông, di vật này có niên đại trước mặt nạ Sanxingdui từng gây xôn xao dư luận thế giới.
Các nhà khảo cổ tin rằng, chiếc mặt nạ vàng này được dùng để che mặt giới hoàng tộc đã khuất, tượng trưng cho một "thân thể vàng bất hoại", nó được thiết kế để giữ cho linh hồn được trọn vẹn ở thế giới bên kia.
Vì vàng cực kỳ hiếm gặp tại các di tích thời nhà Thương ở vùng Trung Nguyên- nơi đồng và ngọc bích là những vật liệu chôn cất truyền thống- nên điều này đặt ra câu hỏi liệu vàng có phải là vật liệu ngoại lai nhập khẩu hay không.
Thiên Đăng (theo SCMP)
Sốc: Quần thể mộ thời Hán với quan tài nhiều lớp
Quần thể mộ cổ Hải Khúc có các ngôi mộ đều sử dụng quan tài 2 lớp, 3 lớp, thậm chí có những ngôi mộ sử dụng quan tài nhiều lớp hơn thế nữa.
Hơn 90 ngôi mộ đã được phát hiện tại quần thể mộ cổ Hải Khúc có niên đại thời Hán (khoảng năm 206 TCN – đến năm 220 SCN), nằm ở thành phố Nhật Chiếu, tỉnh Sơn Đông, miền đông Trung Quốc.
Điều gây sốc là phần lớn các ngôi mộ đều sử dụng quan tài 2 lớp, quan tài 3 lớp, thậm chí có những ngôi mộ sử dụng quan tài nhiều lớp hơn thế nữa. Tất cả các quan tài đều được phủ sơn mài màu đen với kỹ thuật chế tác tinh xảo.
Các nhà khảo cổ đã khai quật được hơn 1.200 hiện vật sơn mài được chế tác công phu, cùng với nhiều hiện vật bằng gốm, đồng, gỗ, ngọc, sắt và sừng. Ảnh: @China.org.
Các nhà khảo cổ đã khai quật được hơn 1.200 hiện vật sơn mài được chế tác công phu, cùng với nhiều hiện vật bằng gốm, đồng, gỗ, ngọc, sắt và sừng. Riêng trong các ngôi mộ nhiều lớp đã phát hiện hơn 500 hiện vật được sơn mài cùng một số lượng lớn vải lụa được bảo quản.
Gương đồng và kiếm sắt cùng những cỗ xe bằng gỗ quý hiếm và bánh xe còn nguyên vẹn cũng được khai quật. Chúng không chỉ có số lượng rất lớn mà còn là những hiện vật thời Hán được bảo tồn tốt nhất từng được phát hiện tại tỉnh Sơn Đông, cung cấp nguồn tư liệu đặc biệt quan trọng cho việc nghiên cứu ngành chế tác đồ sơn mài và ngành dệt may dưới triều đại nhà Hán.
Bên cạnh đó, quần thể mộ cổ này còn cung cấp thêm nhiều tư liệu quý giá phục vụ nghiên cứu tập tục mai táng và nghi lễ tang lễ đặc thù dưới triều đại nhà Hán.
Mời Quý Độc Giả cùng xem video: “Phát hiện quan trọng trong quá trình khai quật khảo cổ tại Di chỉ Mái đá Ngườm”. Nguồn video: @Báo và Phát thanh Truyền hình Thái Nguyên.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét