Các nhà khảo cổ ở Thổ Nhĩ Kỳ phát hiện một hang động chứa gần 100 bức tranh tường có niên đại vào thời tiền sử.
Các nhà khảo cổ mới cho biết về việc phát hiện ra nhiều bức tranh bên trong các hang động ở Anatolia, Thổ Nhĩ Kỳ. Anatolia là vùng đất từng đóng vai trò quan trọng trong lịch sử của nhân loại.
Hệ thống 3 hang động được các nhà nghiên cứu phát hiện ở Tohma Canyon gây chú ý khi được bao phủ bởi những bức tranh tường sử dụng màu đỏ để vẽ các hình ảnh con người, động vật và nhiều hình vẽ khác. Theo các chuyên gia, những bức tranh tường này có thể làm sáng tỏ cuộc sống của con người thời Đồ đá mới ở khu vực ngày nay là miền Đông Thổ Nhĩ Kỳ.
Phát hiện mới được thực hiện bởi nhóm các nhà nghiên cứu do Levent İskenderoğlu thuộc Đại học İnönü dẫn đầu. Họ đã tiến hành khảo sát thực địa trong khu vực với mục tiêu ghi chép lại hiện trạng của Tohma Canyon - khu vực chưa được nghiên cứu kỹ lưỡng trước đây.
Tohma Canyon là hẻm núi nằm ở vùng Malatya, phía Đông Thổ Nhĩ Kỳ. Các thung lũng sông và hẻm núi đá dốc đứng từ lâu đã là đặc điểm nổi bật của khu vực này và định hình cuộc sống của những cư dân định cư tại đây.
Gần 100 bức tranh hang động thời tiền sử được phát hiện ở khu vực Tohma Canyon, Thổ Nhĩ Kỳ. Ảnh: IHA Photo.
Dọc theo các vách hang của hệ thống 3 hang động mới phát hiện, nhóm nghiên cứu đã tìm thấy gần 100 hình vẽ mô tả con người và sinh vật giống động vật cũng như các đường kẻ và hình dạng hình học. Tất cả hình vẽ đều được tạo ra bằng sơn màu đất son đỏ.
Chuyên gia İskenderoğlu cho biết những bức tranh hang động cổ xưa trên có thể được vẽ bằng ngón tay và phong cách cũng như chất liệu sơn cho thấy những tác phẩm nghệ thuật này được tạo ra trong suốt hàng trăm, thậm chí hàng nghìn năm.
“Khi quan sát kỹ hơn, chúng ta nhận thấy những thay đổi về phong cách ở một số vị trí, sự khác biệt về chất liệu sơn và kết cấu màu sắc cho thấy các thời kỳ lịch sử. Điều này cho thấy khu vực này có thể đã được sử dụng trong hàng nghìn năm. Đây có thể là một nơi mà con người đã nhiều lần ghé thăm trong các thời kỳ khác nhau, gán cho nó ý nghĩa biểu tượng”, chuyên gia İskenderoğlu cho biết.
Nhóm nghiên cứu gặp một số khó khăn trong việc xác định niên đại chính xác của những bức tranh hang động. Tuy nhiên, họ tạm thời ước tính niên đại của các tác phẩm nghệ thuật này thuộc thời Đồ đá mới. Mặc dù khu vực rộng lớn hơn đã tìm thấy bằng chứng về sự sống của con người có niên đại từ thời Đồ đá cũ của những người săn bắn hái lượm nhưng những đánh giá ban đầu về các bức tranh hang động mới phát hiện cho thấy chúng niên đại thuộc thời đồ đá mới. Ông İskenderoğlu cho biết kết quả chính xác về niên đại của tranh vẽ trong hang động sẽ có được sau khi hoàn tất phân tích carbon-14 và urani-thorium (U-Th).
Ngoài các hình dạng hình học và hình vẽ tự nhiên, nhóm nghiên cứu còn tìm thấy dấu tay trên vách hang động. Các chuyên gia nhận định đây là một khám phá thú vị. Theo họ, các dấu tay có thể cung cấp cái nhìn sâu sắc về mục đích người xưa tạo ra những bức tranh hang động.
Nhóm nghiên cứu nhận định các bức tranh hang động mới phát hiện dường như vẽ cả động vật hoang dã và gia súc cùng với các hình ảnh con người, gợi ý về sự chuyển đổi từ lối sống săn bắt hái lượm sang cuộc sống định cư, nông nghiệp trong thời Đồ đá mới.
Những bức tranh này, khi được so sánh với những bức tranh được tìm thấy ở những địa điểm khác, cũng có thể giúp giới nghiên cứu có thêm thông tin về cuộc sống của người dân thời tiền sử ở Anatolia khác với cuộc sống thời tiền sử ở châu Âu như thế nào. Thứ nhất, tranh vẽ trong hang động thời tiền sử ở châu Âu thường có hình ảnh tự nhiên hoặc chân thực hơn, trong khi phát hiện gần đây ở Anatolia lại mang tính biểu tượng hơn.
Trong quá trình khảo sát hệ thống 3 hang động trên, các nhà khảo cổ cũng tìm thấy dấu vết hư hại ở các bức tranh do người dân tìm kiếm kho báu trong hang động gây ra. Do đó, ông İskenderoğlu kêu gọi giới chức trách cần sớm có các biện pháp bảo vệ để bảo tồn các tác phẩm nghệ thuật cổ xưa này. Ông tin rằng, phát hiện mới có ý nghĩa quan trọng trong cung cấp các mảnh ghép quan trọng giúp có được bức tranh toàn cảnh về lịch sử sơ khai của loài người trên thế giới.
Tâm Anh Tổng Hợp
Phát hiện xác 'tàu địa ngục' thời Thế chiến II ngoài khơi Philippines
Sau hơn 80 năm mất dấu, xác tàu Hofuku Maru, một tàu vận tải của Nhật Bản bị đánh chìm trong Thế chiến II đã được phát hiện ngoài khơi đảo Luzon (Philippines). Con tàu được cho là nơi an nghỉ của hơn 1.000 tù binh chiến tranh thiệt mạng trong vụ chìm tàu năm 1944.
Hình ảnh con tàu Hofuku Maru. Ảnh: Cục lưu trữ Quốc gia Đức
Ngày 21.9.1944, Hofuku Maru di chuyển trong một đoàn tàu vận tải ngoài khơi bờ biển phía Tây đảo Luzon. Trên tàu có 1.289 tù binh chiến tranh người Anh và Hà Lan.
Theo các tài liệu lịch sử, điều kiện trên tàu vô cùng khắc nghiệt với không gian chật hẹp, thiếu ánh sáng, thông gió kém, không có điều kiện vệ sinh và khẩu phần ăn tối thiểu để duy trì sự sống.
Trong cuộc tấn công nhằm vào đoàn tàu, Hofuku Maru bị trúng ngư lôi, gãy làm đôi và chìm chỉ trong chưa đầy ba phút. Khoảng 1.000 tù binh bị mắc kẹt trong khoang tàu khi con tàu chìm xuống biển. Trong tổng số 1.289 tù nhân trên tàu, có 1.047 người thiệt mạng.
Suốt nhiều thập kỷ, vị trí xác tàu vẫn là một bí ẩn do các hồ sơ sau chiến tranh không thống nhất và những lời kể của người sống sót có nhiều khác biệt. Điều đó khiến thân nhân của các nạn nhân không biết chính xác nơi những người thân của mình yên nghỉ.
Bước ngoặt đến vào năm 2025 khi nhà nghiên cứu John Duresky, cộng tác viên của Quỹ Tưởng niệm Hellships phát hiện một tài liệu tiếng Nhật đã được số hóa nhưng trước đó chưa được nghiên cứu kỹ. Tài liệu ghi lại diễn biến cuộc tấn công và vị trí của Hofuku Maru trong đội hình đoàn tàu.
Đối chiếu với các thông tin, nhóm nghiên cứu xác định xác tàu nằm cách khu vực từng được các nhà sử học tìm kiếm trước đây hơn 50km về phía Nam.
Dựa trên tọa độ mới, nhóm khảo sát đã triển khai tìm kiếm ngoài khơi tỉnh Zambales.
Xác Hofuku Maru được phát hiện ở độ sâu khoảng 50m, cách bờ biển phía Tây đảo Luzon vài km.
Nhóm nghiên cứu đã thực hiện năm chuyến lặn kỹ thuật, chụp hàng trăm bức ảnh và xây dựng mô hình ba chiều của xác tàu. Kết quả cho thấy kích thước thân tàu, vị trí các cột buồm và bố cục khoang hàng đều trùng khớp với bản vẽ gốc của xưởng đóng tàu.
Xác tàu được phát hiện trong tình trạng gãy làm hai hoặc ba phần theo nhận định của một số thành viên trong đoàn khảo sát, phù hợp với các ghi chép lịch sử về vụ chìm tàu.
Trong quá trình khảo sát, nhóm nghiên cứu cũng phát hiện hài cốt người giữa các mảnh vỡ. Vì vậy, khu vực này được xem là một nghĩa trang chiến tranh được bảo vệ theo các công ước quốc tế. Tọa độ chính xác của xác tàu chưa được công bố nhằm bảo vệ hiện trường.
Phía Hà Lan thông báo sẽ phối hợp với các quốc gia liên quan để tìm phương án tưởng niệm các nạn nhân, trong khi Quỹ Tưởng niệm Hellships sẽ liên hệ với thân nhân của những người đã thiệt mạng.
Việc tìm thấy Hofuku Maru không chỉ góp phần làm sáng tỏ một trong những bí ẩn kéo dài hơn tám thập kỷ của Thế chiến II, mà còn giúp gia đình các nạn nhân xác định được nơi an nghỉ của người thân sau 80 năm.
N.THANH
Túi lụa trong lăng mộ 2.200 năm tuổi hé lộ danh tính chủ nhân
Theo đó, có hơn 200 mảnh tre khắc chữ Hán cổ được phát hiện đựng trong một chiếc túi lụa giấu trong lăng mộ Xiejiaqiao số 1 ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc. Ước tính, lăng mộ này có niên đại hơn 2.200 năm tuổi.
Những mảnh tre cổ này được tìm thấy 9 ngày sau khi các nhà khảo cổ khai quật được một chiếc quan tài dài 2,46 mét, chúng được bọc trong chiếc túi có bốn lớp lụa thêu. Điều đáng kinh ngạc là chiếc túi lụa vẫn còn nguyên vẹn dưới lòng đất sau hàng nghìn năm.
"Lăng mộ thời nhà Hán đã được tìm thấy ở nhiều nơi trên khắp Trung Quốc, nhưng rất hiếm khi tìm thấy một lăng mộ được bảo tồn tốt như thế này. Điều này sẽ cung cấp dữ liệu lịch sử quý giá cho các nghiên cứu về khảo cổ học, lịch sử, động vật học, thực vật học và khoa học dệt may lịch sử", ông Wang Mingqin, giám đốc Bảo tàng Kinh Châu, cho biết tại một cuộc họp báo.
Những mảnh tre nhỏ trong chiếc túi lụa đã hé lộ danh tính của chủ nhân lăng mộ. Bà là một phụ nữ quý tộc tên là "Hui", sống vào thời nhà Hán (khoảng năm 206 Trước Công Nguyên).
Theo tài liệu từ các mảnh tre, người phụ nữ này là mẹ của bốn quan lại thuộc tầng lớp quý tộc. Bà được chôn cất vào ngày 28 tháng 11 năm 183 Trước Công Nguyên. Các nhà khảo cổ đã tìm thấy một bộ xương còn nguyên vẹn bên trong quan tài. Bản thân quan tài được trang trí bằng các họa tiết chạm khắc gỗ tinh tế, mà vẫn còn có thể nhận ra sau hàng nghìn năm chịu tác động của độ ẩm và sự bào mòn.
Khoảng 200 hiện vật văn hóa cũng được khai quật trong lăng mộ. Các hiện vật bao gồm đồ đồng, đồ sơn mài, đồ gỗ và đồ gốm. Việc điều tra thêm về các mảnh tre và nguyên nhân cái chết của bà ấy vẫn đang được các chuyên gia tiếp tục.
Vì sao Trái đất có hình cầu?
Điều gì khiến Trái đất có hình cầu, và bằng cách nào người xưa chứng minh điều đó dù chưa có vệ tinh hay kính thiên văn?
Nếu đứng trên mặt đất, chúng ta không nhận ra Trái đất có độ cong. Chính vì vậy, trong suốt một thời gian dài, nhiều người tin rằng hành tinh này phẳng. Chỉ khi quan sát kỹ các hiện tượng tự nhiên và từng bước khám phá những quy luật của vũ trụ, con người mới hiểu được vì sao Trái đất có hình dạng gần như một khối cầu.
Vì sao Trái đất có hình cầu?
Đây không phải là đặc điểm riêng của Trái đất mà là quy luật chung của các vật thể có khối lượng lớn như hành tinh và ngôi sao. Nguyên nhân quyết định hình dạng này chính là lực hấp dẫn.
Vật thể càng lớn thì khối lượng càng lớn, đồng nghĩa với lực hấp dẫn càng mạnh. Lực hấp dẫn của một vật luôn hướng về tâm của vật thể.
Khi mới hình thành, các hành tinh chưa có hình dạng xác định, chính lực hấp dẫn đã kéo các vật chất hướng về phía trung tâm, dẫn đến sau hàng triệu, hàng tỷ năm, cuối cùng các hành tinh dần có dạng gần như hình cầu. Tuy nhiên, một vật thể phải thực sự to lớn mới có thể tạo ra một lực hấp dẫn đủ mạnh vượt qua được lực liên kết của vật chất cấu tạo nên nó.
Khi đạt đến trạng thái gần hình cầu này, ta nói hành tinh đang ở trạng thái “cân bằng thủy tĩnh’‘. Nhưng không phải mọi hành tinh đều đạt đến trạng thái đó. Điều còn phụ thuộc vào thành phần cấu tạo của chúng.
Một vật thể chỉ gồm nước lỏng sẽ dễ đạt trạng thái đó vì các phân tử nước có thể chuyển động tương đối tự do. Trong khi đó, một vật thể được cấu tạo hoàn toàn từ sắt nguyên chất sẽ cần có khối lượng lớn hơn nhiều để lực hấp dẫn thắng được lực liên kết của sắt.
Trái đất là một khối cầu với đường kính xích đạo lớn hơn đường kính qua hai cực. (Ảnh: Illustrative)
Trong Hệ Mặt trời, các vật thể chủ yếu được cấu tạo từ băng thường bắt đầu có dạng gần cầu khi có đường kính khoảng 400km. Đối với những vật thể chủ yếu được cấu tạo từ vật liệu cứng hơn, ngưỡng này còn lớn hơn.
Hầu hết các vật thể đều tự quay quanh trục. Sự quay này khiến phần xích đạo phình ra một chút, làm cho hình cầu gần như hoàn hảo trở thành dạng gọi là hình cầu dẹt, trong đó đường kính qua xích đạo lớn hơn đường kính qua hai cực.
Điều này đúng với Trái đất của chúng ta, có đường kính xích đạo 12.756km và đường kính từ cực này đến cực kia là 12.712km.
Vì sao người xưa tin Trái đất phẳng?
Hãy quay ngược thời gian về thời kỳ chưa có vệ tinh hay kính thiên văn. Vì sao khi ấy nhiều người tin rằng Trái đất phẳng? Lý do rất đơn giản: Đứng trên mặt đất, bề mặt Trái đất luôn có vẻ phẳng. Trong phần lớn lịch sử, con người hiếm khi đi quá xa nơi mình sinh ra. Những gì họ quan sát mỗi ngày chỉ gói gọn trong một phạm vi nhỏ nên đường chân trời lúc nào cũng hiện ra như một đường thẳng.
Vì vậy, nhiều người cho rằng Trái đất hẳn phải phẳng vì đó là điều mắt thường nhìn thấy. Thực chất, đây chỉ là hệ quả của việc Trái đất quá lớn so với phạm vi quan sát của con người. Độ cong của hành tinh gần như không thể nhận ra khi quan sát từ mặt đất.
Tuy nhiên, không phải ai trong thời cổ đại cũng tin Trái đất phẳng. Ngay từ hơn 2.300 năm trước, một số học giả Hy Lạp đã dựa trên quan sát và lập luận khoa học để đi đến kết luận rằng Trái đất là một khối cầu. Họ không có vệ tinh hay kính thiên văn nhưng vẫn tìm ra những bằng chứng đủ sức thuyết phục.
Pythagoras là một trong những người đầu tiên đề xuất Trái đất có dạng cầu vào khoảng năm 500 trước Công nguyên. Tuy nhiên, giả thuyết của ông chủ yếu dựa trên quan niệm triết học rằng hình cầu là hình dạng hoàn hảo nhất.
Đến khoảng năm 350 trước Công nguyên, triết gia Hy Lạp Aristotle đã đưa ra nhiều lập luận dựa trên quan sát trong cuốn ”On the Heavens“ để chứng minh Trái đất có hình cầu. Ông chỉ ra rằng trong mọi lần nguyệt thực, bóng của Trái đất in trên Mặt trăng luôn có dạng tròn. Theo Aristotle, chỉ một vật thể có dạng cầu mới luôn tạo ra bóng tròn ở mọi góc chiếu.
Trong một lập luận khác, Aristotle nhận thấy vị trí các vì sao thay đổi tùy theo nơi quan sát trên Trái đất. Chẳng hạn, có những ngôi sao có thể nhìn thấy ở Ai Cập nhưng lại không quan sát được từ Cyprus.
Ông viết: ”Điều đó chứng minh Trái đất không chỉ có dạng tròn mà hẳn còn là một khối cầu có kích thước không quá lớn. Nếu không, chỉ cần thay đổi địa điểm một quãng ngắn sẽ không thể tạo ra sự khác biệt rõ rệt như vậy“.
Diệu Hân
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét